Kampioen van de oosterse hiphop

Aki Nawaz is leider van de radicale islamitische band Fun-Da-Mental, die hiphop mengt met traditionele oosterse klanken en het racisme aan de kaak stelt. ,,Het gaat om rechtvaardigheid, niet voor één deel van de wereld, maar voor ons allemaal.''

Aki Nawaz, voorman van de groep Fun-Da-Mental, had enige moeite om op de Londense luchthaven Heathrow het vliegtuig in te komen. ,,Dat was te verwachten, er is tenslotte een oorlog aan de gang. Maar ook zonder oorlog heb ik er last van. Ik ben moslim en donker, mijn paspoort zit vol visa van landen als Kazachstan, Pakistan, Turkije, Rusland, Bosnië. Er is vast een terrorist of een mujahedeenstrijder met dezelfde stempels in zijn paspoort.''

Aki Nawaz, voluit Haq Nawaz Qureshi, werd geboren in een Pakistaans boerendorp. Hij herinnert zich nog hoe hij huilend afscheid moest nemen van zijn grootvader toen hij op driejarige leeftijd met zijn ouders emigreerde naar Groot-Brittannië. Daar raakte hij als puber onder de indruk van de rebelse punkbeweging.

Weer later richtte hij Fun-Da-Mental op, een radicale groep die de stijlmiddelen van de hiphop verbond met meer traditionele, oosterse klanken en die onder andere het alledaags racisme aan de orde stelde.

Voor het nieuwe album There Shall Be Love! reisde Nawaz naar landen als Pakistan, Kazachstan en Zuid-Afrika om met lokale muzikanten te werken. In Pakistan nam hij de extatische qawwali-vocalen op van leden van de Rizwan-Muazzam Qawwali Group, familie van de grote soefizanger Nusrat Fateh Ali Khan.

Een voorman van een groep die ook plaattitels als Erotic Terrorism en Why America Will Go To Hell op haar naam heeft staan vraagt natuurlijk om problemen, en niet alleen op vliegvelden. Nawaz: ,,Die laatste titel is een citaat van Martin Luther King. Ook binnen Amerika hoor je zulke geluiden. Ik kan op een bizarre manier begrip opbrengen voor extremisme, van welke soort dan ook, of in ieder geval voor de oorzaken. Wanneer is extremisme legaal en wanneer illegaal? Er bestaat ook zoiets als staatsterrorisme en dat is nog duisterder en angstaanjagender.''

Natuurlijk was ook Nawaz geschokt door de gebeurtenissen op 11 september. ,,Net als elke moslim. Er is veel discussie over, maar in mijn hart geloof ik niet dat de koran zoiets rechtvaardigt. Bij ons was er echter het besef: dit is ons al eerder overkomen. In Bosnië, in Palestina. Nu hebben we meer gemeen, was mijn idee. Nu wordt er eens met de emoties van anderen gespeeld. Nu kun je wel zeggen dat Amerika wraak aan het nemen is in Afghanistan, maar was die aanslag op het WTC dan geen wraak voor iets anders? Dat zeg ik niet om die aanval te rechtvaardigen, maar om het allemaal in een groter verband te zetten. Dat moeten we oplossen. Het gaat om rechtvaardigheid, niet voor één deel van de wereld, maar voor ons allemaal. Als er voldoende bewijs is, pak Bin Laden dan op, maar onthoud wel dat er genoeg bewijs is voor de wandaden die Amerika heeft begaan.''

There Shall Be Love! is niet direct een album over de islam. Toch zit dat als subthema in de plaat verweven, zeker in de nummers met de soefizangers. Soefi is een mystiek georiënteerde stroming binnen de islam. ,,Die lui worden evengoed onderdrukt in sommige landen. Sommige van die teksten zijn uitgesproken anti-autoritair. Qawwali-zangers zijn in wezen net zo rebels als punkers destijds in Engeland. De manier waarop ze hun teksten en zangmelodieën opbouwen, in cycli, is buitengewoon opwindend, bijna tranceverwekkend. Dat versterkt het effect van die teksten alleen maar – als je ze kunt verstaan natuurlijk. Voor zulke mensen zijn religie, politiek en het hele dagelijks leven nauw met elkaar verbonden. Zo kun je ons werk beschouwen als religieuze muziek, al hou ik er niet van om in zulke termen te denken.''

Nawaz vond het noodzakelijk om die qawwali-zangers in Pakistan zelf op te nemen, zoals hij ook met opnameapparatuur en al naar Zuid-Afrika en Kazachstan reisde. ,,Ik vind Pakistan fascinerend, het is alsof zich daar zes, zeven eeuwen tegelijk voor je ogen afspelen. Het is goed om die zangers en andere muzikanten in hun eigen context te ervaren, inclusief de onderdrukking waar ze over zingen. Ik wilde die lui niet op een goedkope manier exploiteren, ik wilde dieper gaan, ik wilde the real thing.''

Fun-Da-Mental trad verscheidene keren op in Bosnië. ,,Tijdens de oorlog daar werd onze muziek veel gedraaid. De moslims in Bosnië zijn erg op Europa georiënteerd, maar toch voelen ze zich tot onze muziek aangetrokken vanwege die islamitische identiteit. Ze zagen ons als een moslimequivalent van Rage Against The Machine of Public Enemy. En dan te bedenken dat we niet eens een strikt islamitische band zijn, er zitten hindoes in, joden, heidenen, duivelaanbidders. Als we ons over politiek uitlaten, is dat vooral omdat we altijd te horen krijgen dat dat niet verstandig is. Een goede reden om je mond open te doen.''

Fun-Da-Mental: There Shall Be Love! (Nation NRCD2008) distr. Culture