Forse kritiek op rapport woningmarkt

De huizenmarkt zou in de greep zijn van vriendjespolitiek. De kritiek die op de boodschapper van die stelling kwam, is niet mals.

Een woningzoekende uit Amsterdam is gepikeerd en voelt zich benadeeld. ,,Op de golfclub vertelde één van de leden trots dat zijn vrouw via relaties op haar werk bij de gemeente een leuke woning in het project Westdok wist te krijgen.'' Een andere klager, ditmaal uit Amersfoort ,,Ik kan het niet hard maken, maar gevoelsmatig is de bemiddeling niet helemaal zuiver.''

Deze commentaren – in een rapport van de Vereniging Eigen Huis (VEH) anoniem gehouden – zijn symptomatisch voor de noodklok die de VEH gisteren luidde over vriendjespolitiek bij de toewijzing van nieuwbouwwoningen. `Tienduizenden' woningzoekenden zouden hieronder lijden, volgens de belangenorganisatie die opstaat voor de belangen van diezelfde woningzoekenden.

Waar dat getal vandaan komt? Directeur M. Pernot van de VEH ,,had het vermoeden dat vriendjespolitiek wijd verbreid was'' en riep haar leden op te reageren. In de vier maanden dat het meldpunt bestond, kwamen 194 klachten binnen. Dat extrapoleerde de VEH naar de 70.650 woningen die vorig jaar opgeleverd werden, wat de `tienduizenden' gedupeerden van de VEH opleverde. Pernot: ,,Wat we zien, is slechts het topje van de ijsberg. De vriendjespolitiek in de huizenmarkt is een nationale ziekte.''

De vinger die in de richting van de – volgens de VEH – schuldigen priemde, werd vergezeld van harde percentages. Eenderde van de klachten betrof makelaars, eenderde gemeenten en projectontwikkelaars zouden nog eens zorg dragen voor 17 procent van het aantal klachten. De kern van het verhaal: al deze bij de bouw en toewijzing van nieuwbouwwoningen betrokkenen, zouden relaties, familieleden en werknemers bevoordelen. Die partijen slaan nu hard van zich af.

,,Het onderzoek is ongefundeerd, niet representatief en in geen enkel geval is hoor en wederhoor toegepast'', zo zegt een woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Gemeenten (VNG). De VNG heeft sterke twijfels bij de aantijgingen, en beraadt zich nu of de organisatie überhaupt nog wel in overleg wil met de Vereniging Eigen Huis.

Makelaarsvoorman T. Smit van de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) doet het rapport af als ,,absolute onzin. Ik wil de uitkomsten niet bagatelliseren, maar een paar honderd gevallen op 70.000 woningen, daar val ik niet van om. Bovendien is géén van de gevallen bewezen.''

Staatssecretaris J. Remkes van Volkshuisvesting nam het rapport in ontvangst en beloofde mee te werken aan betere regelgeving. Hij hoedde zich er echter wel voor zich te branden aan de cijfers. ,,Hoe vaak vriendjespolitiek plaatsvindt weet niemand. Maar dat het gebeurt, is duidelijk. Waar schaarste is, wordt soms gesjoemeld.''

Dát ontkent dan ook niemand. ,,Hoewel ik het veroordeel, kan het binnen de context van de gespannen markt voorkomen dat het fout gaat'', zegt makelaarsvoorman Smit.

Volgens directeur N. Rietdijk van de projectontwikkelaarsclub NVB zijn er twee te onderscheiden wijzen van het toekennen van een woning. Eén: bij een eventuele loting. Twee: wanneer een pand vrij via de markt verkocht wordt. ,,Waar geloot wordt, komt gesjoemel niet voor. Daarvoor zorgt de notaris. Bij een openbare verkoop komt het waarschijnlijk wel voor. Maar dat is niet erg, mits het maar transparant is. Bedrijven als Shell en KLM hebben ook voordeelacties voor personeelsleden.''

Vereniging Eigen Huis verwerpt de kritiek op het rapport. ,,Dat wij de meldingen bestempelen als een nationale ziekte vind ik absoluut niet onverantwoordelijk'', zegt bestuurder F. van Loon. ,,De meldingen zijn niet bewezen, maar wij zijn dan ook geen detectivebureau. Het gaat om het signaal vanuit de samenleving.''

Projectontwikkelaar Rietdijk heeft zelf ook weleens naast een gewild pand gevist. Na loting voor een woning in het westen van het land, hoorde hij niet langer meer bij de gegadigden. Hij klaagt er niet over. Eén van de VEH-leden uit Breda doet dat in een ander lotingsgeval wel: ,,Ik heb een naar gevoel aan deze gang van zaken overgehouden.''