Een spirituele zeilboot in de storm

Het is bijna ondoenlijk in woorden de kracht van muziek uit te drukken. Toch een poging om de lezer mee te nemen op een reis door de muziek van Echo & the Bunnymen, want `dit nummer is een spirituele boottocht'.

Goede muziek voldoet aan een aantal kenmerken. Goede teksten zijn belangrijk en een mooie sfeer is een tweede punt. De meeste van mijn favoriete albums roepen een eigen, bijna magische sfeer op, waarbij ik helemaal weg kan dromen. Ik wil dit illustreren met een nummer van mijn favoriete groep.

Mijn favoriete groep, die voor mij boven alle andere staat, is Echo & the Bunnymen (E&TB). Alles wat een rechtstreeks verband met die groep heeft, zoals de solocarrière van zanger Ian McCulloch van 1989 tot 1992, reken ik voor het gemak mee.

Echo & the Bunnymen maakte muziek die wel `psychedelische new wave' genoemd wordt. Het is sfeervolle, melodieuze post-punk, met korte, lekker lopende gitaar- en baslijntjes, meesterlijk en binnen de nummers variërende drumritmes en de unieke, gebroken zangstem van Ian. Een groep met een vergelijkbare sound is, hoe moeilijk het voor mij ook is om toe te geven, de `rivaal' van E&TB: U2.

Echo & the Bunnymen werd in 1978 in Liverpool opgericht en heeft in de daaropvolgende tien jaar vijf studioalbums gemaakt. Het vierde album, Ocean Rain, is mijn persoonlijke favoriet. In 1988 viel de band uit elkaar. Datzelfde jaar kreeg drummer Pete DeFreitas een fataal motorongeluk. Ian ging solo, en de andere twee leden, gitarist Will Sergeant en bassist Les Pattinson, vonden een nieuwe zanger en maakten nog een Echo & the Bunnymen-album, waarna de groep uitgestorven leek te zijn. Ian en Will kwamen eind 1994 samen als Electrafixion, een rockgroep geïnspireerd door het rauwe geluid van Nirvana. Na Electrafixion kwam Les toch weer bij Will en Ian voor een onverwacht comeback-album. Les is er alweer uit, maar Ian en Will zijn doorgegaan onder de oude naam Echo & the Bunnymen en de groep bestaat nog steeds. Onlangs kwam een nieuw studioalbum uit, en op 26 oktober staan ze op het Crossing Border Festival in Amsterdam.

Het nummer van Echo & the Bunnymen waarmee ik het belang van hun muziek voor mij wil illustreren is het nummer `Turquoise Days' van hun tweede album Heaven Up Here (1981). Dit nummer geeft duidelijk weer waarom E&TB de beste groep aller tijden is. Alle vier de bandleden laten zich van hun beste kant horen, het nummer is origineel, en het roept een sprekende sfeer op. De voorkant van het album Heaven Up Here toont de silhouetten van de bandleden op een strand. Ze kijken naar de horizon. Als ik dat zie, denk ik aan de boodschap van het nummer: `Set sail in those turquoise days'.

Het is moeilijk in woorden uit te drukken waar de kracht van het nummer vandaan komt. Aan de hand van enkele vrije vertalingen van verschillende passages uit het nummer en een beschrijving van de muziek is dit wellicht mogelijk.

Na een uithaal van alle instrumenten begint het nummer in een zacht en rustig tempo, waarin de intro-uithaal ritmisch terugkeert. Ian begint zachtjes over de muziek heen te zingen: `Net als de gedachte opkomt dat de paniek over zal gaan / En de geur van de velden nooit blijft hangen / Plaats je vertrouwen in die nachten van karmozijn / Vaar uit in die dagen van turkoois'.

Wat betekenen die betoverende woorden? `Nachten van karmozijn': karmozijn is een donkerrode of purperrode kleur. Een Amerikaan die ik via de officiële Bunnymen-internetsite heb leren kennen (muziek en internet hebben mijn sociale kring enorm vergroot) vertelde mij dat de zin mogelijk samenhangt met een zeemansgezegde dat vertaald kan worden als `rode luchten in de nacht, zeemans pracht, rode luchten in de morgen, zeemans zorgen'. Turkoois is een groenblauwe kleur. Het is de kleur van hoop en voorspoed.

`Je hebt een probleem, kom naar hier', herhaalt Ian twee keer. Dan versnelt drummer Pete het nummer op een heerlijk lopende manier, er komt een vaart in alsof een zeilboot in een storm terechtkomt. Ian zingt dat er `iets' is dat niet nodig is, maar wat hij wil: `Het is niet voor glorie / het is niet voor eer / gewoon iets dat iemand zei en ik wil het / en ik moet het / en ik heb het'.

In dit middenstuk zingt hij ook `en mijn pistool gepakt en mijn god gaat met me'. Ik vind het fijn dat hij over `zijn' god zingt, dat geeft aan dat het iets eigens is, het maakt het universeel interpretabel en ik vat het op als `iets' waar je voor staat en in gelooft. Hij heeft een pistool zorgen? Misdaden misschien? Het is `geborgen', zingt hij ook, maar hij heeft het bij zich: hij is op zijn hoede.

Na het snellere tussenstuk gaat de storm liggen; het tempo van het begin keert terug en zinnen uit het eerste couplet worden herhaald.

Ik zie de tekst van Turquoise Days als een levensmotto. Voor mij betekent het `pluk de dag', maar dan meer. Het nummer zegt dat je het beste uit tijden moet halen die heel mooi kunnen zijn. Dat je je zorgen van je af moet schudden, achter de wolken schijnt de zon. Geloof in waar je voor staat, en blijf trouw aan die dingen. Breng alles in orde, en geniet optimaal van de dagen van turkoois.

Als ik de muziek van Echo & the Bunnymen hoor, waan ik me op een magische reis, een spirituele boottocht. Turquoise Days is muzikaal gezien al sprekend voor hun oeuvre (aangezien alle leden hun kwaliteiten optimaal laten horen), maar tekstueel gezien is het nog veel sprekender.

`Vaar uit in die dagen van turkoois' ik kan het niet vaak genoeg voor mezelf herhalen.