Culturen 3

De visie van Cliteur over de superioriteit van de Westerse cultuur is gevaarlijk, althans sociaal-politiek. Cliteur schrijft niet in een maatschappelijk vacuüm maar over een zeer reëel en actueel sociaal-politiek probleem: de vraag naar de tolerantie ten aanzien van culturele minderheden die zich afwijkend van de dominante Nederlandse cultuur (willen) gedragen.

Die actualiteit blijkt ook waar hij naar gezagsdragers verwijst: Kok, Opstelten en burgervaders in het algemeen. Stel dat deze gezagsdragers de visie van Cliteur publiekelijk zouden overnemen. Zij zouden het Nederlandse volk niet langer sussend toespreken maar openlijk verklaren dat de Nederlandse cultuur superieur is en dus de islam en islamieten inferieur. Reeds in den lande bestaande oordelen en vooroordelen krijgen dan steun van de superioriteitsvisie van de gezagsdragers. Dan zijn de rapen gaar en kunnen brandweer en ambulances regelmatig uitrukken.

De visie van Cliteur is derhalve gevaarlijk omdat zij in een gepopulariseerde vorm tot haat, bedreigingen en uiteindelijk aanslagen zal leiden. Dat is niet wat Cliteur bedoelt. Daarvan ben ik overtuigd. Hij vergeet echter dat het niet louter een debat onder intellectuelen is. Er dreigt een sociaal-politiek, maatschappelijk probleem, gelet op de 70 aanslagen op islamitische doelen sinds 11 september.

Betekent dit dat wij verregaand tolerant moeten zijn, homofobische oproepen moeten vergoelijken en geweld tegen vrouwen en kinderen moeten accepteren? Beslist niet. De mondiale samenleving zal zich hopelijk bevrijden van dergelijke negatieve aspecten, of die nu met het christendom of met de islam te maken hebben.

Belangrijk is dat de `Westerse cultuur' niet op superioriteit aanspraak maakt. Dergelijk cultuurimperialisme kan eerder op verzet dan op verinnerlijking rekenen. Dit betekent geen anything goes, maar een sociaal-politieke strijd over de wenselijke samenleving waarin zeker ook voor de mensenrechten ruimte moet zijn. Niet alleen in woord, maar ook in daad. Cultuurimperialisme kan van de multiculturele samenleving een multiculturele oorlog maken waarvan het huidige conflict als voorbode zal worden gezien. Dat moet worden vermeden.