Scherpere controle op sociale fondsen

Minister Vermeend (Sociale Zaken) gaat de algemene sociale fondsen, veelal bedoeld voor scholing, scherper controleren of het geld dat werkgevers en werknemers verplicht betalen wel goed wordt besteed.

Dat bevestigen bronnen in Den Haag. Algemene sociale fondsen zijn nu volgens de minister onvoldoende transparant met hun bestedingen. Met name de VVD had de afgelopen maanden kritiek op het toezicht op de sociale fondsen, waarvan er meer dan honderd bestaan en die ten doel hebben een bedrijfstak beter te laten werken. Werkgevers en werknemers zijn via `algemeen verbindend verklaarde' CAO's wettelijk verplicht om mee te betalen aan deze fondsen. Tijdens CAO-onderhandelingen worden vaak afspraken gemaakt over zaken als scholing en kinderopvang, die uit de fondsen worden bekostigd. In de besturen zitten vertegenwoordigers van de vakbonden en werkgeverorganisaties.

Op initiatief van het Kamerlid Wilders (VVD) wordt morgen in de Tweede Kamer een debat gehouden over de sociale fondsen, evenals over de grote rol die de vakbeweging in Nederland heeft terwijl er relatief maar weinig werknemers lid van zijn.

Uit een onderzoek van de Arbeidsinspectie bleek vorige maand dat bijna veertig procent van de inkomsten van sociale fondsen rechtstreeks naar de vakbonden en werkgeversorganisatie vloeide. Bij twintig onderzochte fondsen ging het om 75 miljoen gulden. Of dat geld vervolgens aan de eigen organisatie werd besteed of aan de officiële doelen zoals scholing, is onhelder. Het gaat in totaal om honderden miljoenen gulden, aldus Wilders, waar het ministerie van Sociale Zaken nauwelijks zicht op heeft. Voorzitter A. Kraaijeveld van werkgeversorganisatie FME-CWM (metaal- en elektroindustrie) verklaarde onlangs ,,dat er nogal wat sociale fondsen worden gebruikt om de CAO-partners te financieren''.

Vermeend wil dat de bijdrage aan fondsen waarvan de doelmatigheid onvoldoende vaststaat, niet meer algemeen verbindend verklaren. In dat geval zijn werkgevers en werknemers niet meer verplicht er aan mee te betalen. Vermeend gaat niet in op het idee van de VVD om de bestedingen van de sociale fondsen te onderzoeken. Wilders wil dat Vermeend onderzoek doet naar de periode vanaf 1994, maar daarvoor lijkt hij geen Kamermeerderheid te krijgen. Een onderzoek ligt, gezien de kwestie rond het Europees Sociaal Fonds (ESF), politiek gevoelig omdat tussen 1994-1998 de huidige kandidaat-PvdA-lijsttrekker Melkert minister van Sociale Zaken was.