Sanerend bedrijfsleven loost consultants

De adviesbranche heeft gouden jaren achter de rug. Maar door de sanering in het bedrijfsleven heeft de zeis nu ook de consultants bereikt.

Werknemers eruit? Dan moet ook het bataljon adviseurs het ontgelden.

De topmanagers van bedrijven als Philips, KPN, UPC en KLM moeten dat hebben gedacht toen zij onlangs plannen voor saneringen beraamden om de oplopende tekorten te dekken. Het kan toch niet zo zijn dat goedbetaalde consultants in de gangen rondlopen, terwijl een deel van het personeel noodgedwongen thuis zit?

Het klimaat in de adviesbranche is door de malaise in het bedrijfsleven de afgelopen twee maanden drastisch omgeslagen. Of zoals bestuursvoorzitter Sander van 't Noordende van adviesbedrijf Accenture zegt: ,,Iedereen ging afgelopen zomer nog prettig op vakantie, maar toen men terugkwam, moesten ineens alle zeilen worden bijgezet. Vervolgens kwamen de aanslagen in Amerika er overheen.''

Dit laatste is de genadeklap. Niet alleen de klanten van de adviseurs snijden in hun ondernemingen, de zeis heeft nu ook de consultants zelf bereikt. Bij Accenture moeten mensen opstappen die nog in hun proeftijd zitten. Bij KPMG komen in principe geen nieuwe mensen binnen. ,,Je moet bij mij met een verdraaid goed verhaal komen wil ik je aannemen'', zegt voorzitter Jos Zandhuis.

Het adviesgilde is onwennig onder de storm die de sector teistert. De afgelopen vijf jaar noteerden de consultants zonder uitzondering eclatante groeicijfers. Maar nu de broekriem moet worden aangetrokken, is de pijn extra groot. Nieuwe laptops, dure leaseauto's, business class vliegen en uitbundige diners niets was de afgelopen jaren te dol. Want wie rond de 20 procent jaarlijkse groei boekte, op zichzelf al extreem, zat aan de onderkant van de ranglijstjes. Pas bij 30 procent groei of meer telde je echt mee. Het leger adviseurs bij adviesgiganten als KPMG, Accenture, PricewaterhouseCoopers en Cap Gemini Ernst & Young verdubbelde niet voor niets in omvang in een half decennium.

Verreweg de belangrijkste aandrijver van de groei vormde de invoering van nieuwe automatiseringssystemen. Het doel: verbetering van de efficiency bij bedrijven. Voor de adviseurs braken gouden tijden aan. De invoering van nieuwe computersystemen grijpt diep in: werknemers krijgen een andere invulling van hun functie en de organisatiestructuur gaat op de schop. Adviseurs kwamen in groten getale binnen om nieuwe `functieprofielen' te schrijven, werknemers op weg te helpen en projecten in goede banen te leiden. Juist in deze branche zit nu de klad, stelt hoogleraar advieskunde Léon de Caluwé van de Vrije Universiteit. ,,Het is werk dat bedrijven tot dusver aan adviseurs hebben uitbesteed'', zegt hij.

,,En in het uitbesteden, gedreven door de gedachte van blijf bij je kernactiviteit, zat de afgelopen jaren een onstuimige groei'', vervolgt De Caluwé. De hoogleraar zegt dat vooral de vijf grootste als KPMG, Accenture en PricewaterhouseCoopers nu de wind vol in het gezicht hebben. Daar zit een flink deel van de advieurs zonder werk – in het jargon van adviseurs betiteld als `bankzitters'.

Anders is het volgens De Caluwé gesteld met strategische adviseurs als McKinsey, The Boston Consulting Group (BCG) en Bain. ,,Zij hebben wel last van de economische dip, maar aanzienlijk minder dan de it-consultants. Ook in moeilijke tijden hebben bedrijven behoefte aan hulp bij het bedenken van een gezonde organisatie'', verklaart de hoogleraar.

Een woordvoerder van BCG bevestigt het beeld van De Caluwé. ,,Wij groeien nog steeds, maar wel minder hard. We nemen nog steeds mensen aan.'' Geert Postma, bestuursvoorzitter van Bain: ,,De pijplijn met projecten is gevuld, maar minder dan voorheen.'' De meest gerenommeerde van hen, McKinsey, weigert in te gaan op de vraag hoe de vlag van het adviesbedrijf erbij hangt. ,,Wij geven geen commentaar.''

Toch biedt de dip die de sector nu treft één voordeel. De afgelopen jaren schreeuwden de adviseurs moord en brand omdat zij onvoldoende aan personeel konden komen. Die tijd is nu voorbij. Of zoals de woordvoerder van BCG zegt. ,,Wij kunnen eindelijk weer eens wat kieskeuriger zijn in de selectie van ons personeel.''