Herhalen, herhalen

Na een maand begint mijn belangstelling voor de oorlog met Bin Laden te tanen. Al die uren zendtijd moeten verhullen dat er weinig nieuws is over de strijd tegen de terreur. Niemand weet wat zich precies achter het front afspeelt. Gisteren Pentagon-beelden van een oud kannonneer-vliegtuig in volle actie, een AC130. Dat zou achter de linies de ,,Arabische strijders'' van Bin Laden gaan bestoken. Het zal wel. De AC130 stamt nog uit de Vietnam-oorlog en heeft dus nog nooit triomfen gevierd.

Kortom, we weten het niet. Defensiedeskundige Rob de Wijk van het instituut Clingendael recyclet in heldere bewoordingen voor de kijker wat hij in buitenlandse kranten en bladen leest. Gisteren kon hij bij Nova herhalen wat hij eerder bij Andries Knevel had verteld. En zo gaat het elke avond door. Want van die herhaling moet de Nederlandse tv het hebben. Netwerk doet het Journaal nog eens over en daarop volgt meer van hetzelfde op Nova.

De tv muntte afgelopen weken uit in dure crosstalks via de satelliet. Eerst Charles Groenhuijsen op het Journaal, dan Herman van Gelderen in Netwerk en uiteindelijk Twan Huys in Nova. Met hetzelfde verhaal. Zonde. Een actualiteitenrubriek moet het hebben van eigen reportages en zou slechts bij hoge uitzondering gebruik moeten maken van de dure live satelliet. Ik vrees dat het bij een nieuwszender nog erger wordt. Dan zullen we de hele dag veraf-gesprekken zien met de bekende gezichten die voor duizenden guldens per uur navertellen wat Hilversumse redacties bij de persbureaus hebben gelezen.

Omdat er van het front weinig te melden valt, houden de rubrieken zich nu bezig met poederberichten, de binnenlandse invalshoek. Gemakkelijk genoeg om nieuws te maken. Je doet wat talkpoeder in een envelop, stuurt hem op en de geadresseerde komt meteen op alle zenders. Op een bevolking van 16 miljoen zijn er altijd een paar gekken die deze verleiding niet kunnen weerstaan.

Nadat de kijkers eerst een week lang tot grote angst zijn opgejend, was geneeskundige inspecteur Kingma gisteren in alle actualiteitenrubrieken om hen te kalmeren. Geen paniek, binnen 24 tot 48 uur na besmetting zijn antibiotica nog effectief, zei hij. Dat is pas nieuws maken, eerst de sneeuwbal mee aan het rollen brengen en dan uit alle macht weer tegenhouden.

Bij al die drukte, alertheid en uitleg van de afgelopen maand is er weinig dat beklijft. Dat ligt ook aan het medium tv. De belangrijke informatie is niet in beelden te vatten maar in woorden. De camera geeft een beperkter perspectief dan een woordenreportage. Vandaar dat televisieverslaggevers meer welkom zijn in vijandig oorlogsgebied dan schrijvende journalisten. Mensen met camera zijn beter in de gaten te houden. En de camera heeft tunnelvisie. Een rokend woonhuis in Afghanistan zegt weinig.

Voor het Journaal heeft Wouter Kurpershoek boze anti-Amerika-demonstraties in Pakistan laten zien, maar hij moest erbij zeggen dat het ondanks alles toch redelijk rustig was. De enige actiebeelden waren dus misleidend. Eergisteren zei Journaal-correspondent Peter d'Hamecourt in B&W dat de niksende strijders van de Afghaanse noordelijke alliantie speciaal voor hem en zijn camera gingen schieten, alsof ze vochten. d'Hamecourt moest er toen weer bij vertellen dat het ondanks deze actiebeelden stil lag aan het front.

Beter dan de deskundige in de studio en de verslaggever aan de satelliet is de deskundige journalist die ter plekke reportages maakt en geen persbureaus herhaalt. De BBC had gisteren een prachtige reportage over de fundamentalisten van de Indonesische Laskar Jihad die ook christelijke dorpen hebben aangevallen op de Molukken. De verslaggever sprak een Laskar-leider die nog in Afghanistan was getraind en indertijd Osama bin Laden had ontmoet. Bin Laden zat er alleen om de boel te financieren en wist niks van de islam, vond de Indonesiër. De correspondent interviewde ook gematigde, welgestelde Indonesiërs in een winkelcentrum. Ze hadden kritiek op de Amerikaanse aanvallen op Afghanistan. Voor het eerst sinds dagen zag ik iets nieuws.