Euthanasie ongewild hoger op EU-agenda

Bestrijding van terrorisme door de Europese Unie heeft vergaande en onverwachte gevolgen voor Nederland. Minister Korthals (Justitie) wordt gedwongen de Nederlandse opvattingen over gevoelige zaken als drugs en euthanasie op Europees niveau krachtiger te verdedigen. ,,Een geweldig probleem, knap ingewikkeld'', noemde hij het gisteren in Luxemburg na Europees overleg, waar zijn poging de kwestie te ontlopen is mislukt.

Het gaat om een gevolg van de terreuraanslagen in de VS dat zelfs Osama bin Laden niet had kunnen voorzien. In de EU is samenwerking op het gebied van justitie plotseling bovenaan de agenda gekomen. Korthals hoopte aanvankelijk dat het alleen zou gaan om afspraken over een Europees arrestatiebevel en om vereenvoudigde uitlevering binnen de EU van verdachten van terrorisme. Maar Korthals is bezweken voor de druk om in veel meer justitiële kwesties op Europees niveau samen te werken. Daarmee zijn drugs en euthanasie hoger op de EU-agenda gekomen.

Twee jaar geleden al besloten de regeringsleiders op de top in het Finse Tampere dat de EU een `ruimte' van veiligheid en gerechtigheid moest worden. Maar sindsdien hebben de ministers van Justitie de belangrijkste zaken op de lange baan geschoven. Samenwerking in het strafrecht betekent onvermijdelijk druk tot harmonisering van de wetgeving binnen de EU. Daarvoor halen veel juristen de neus op, omdat zij het nationale strafrecht superieur vinden aan dat van de andere EU-lidstaten.

Maar zowel commissaris Vitorino (Justitie) als de regeringsleiders hebben eind vorige maand het terrorisme als argument aangegrepen om de ministers van Justitie in beweging te brengen. Die hebben tot 7 december de tijd om het eens te worden over een Europees arrestatiebevel. [Vervolg JUSTITIE: pagina 2]

JUSTITIE

Minister Korthals is binnen de EU terug bij af

[Vervolg van pagina 1] Dat moet uitlevering van verdachten binnen de EU vergemakkelijken. Bovendien heeft Vitorino voorgesteld om in de hele EU terrorisme op dezelfde manier strafbaar te stellen. Bij dat laatste is een probleem dat de vijftien EU-landen het eens moeten worden over een definitie van terrorisme.

Veel landen hebben het moeilijk met het arrestatiebevel. Landen als Frankrijk en Ierland zouden de grondwet moeten aanpassen om eigen onderdanen aan andere EU-lidstaten te kunnen uitleveren. Duitsland wil onder geen beding iemand uitleveren voor iets wat volgens Duits recht geen misdrijf is. Om aan nationale bezwaren tegemoet te komen stelde Vitorino voor dat iedere EU-lidstaat een lijst zou maken van zaken waarvoor het Europese arrestatiebevel en de uitlevering nationaal niet zou gelden.

Nederland voelde daar niets voor, onder anderen omdat het niet gedwongen wilde worden te definiëren welke drugshandel het zou willen uitzonderen en in welke gevallen het iemand niet zou willen uitleveren omdat er volgens Nederland sprake is van niet strafbare euthanasie. Minister Korthals wilde dat het Europees arrestatiebevel alleen voor terrorisme zou gelden. De afgelopen dagen zag hij in dat zijn standpunt onhoudbaar was tegenover regeringsleiders en politie in heel Europa die van de gelegenheid gebruik wil maken om gemakkelijker tegen verdachten te kunnen optreden.

Gisteren kwam de Franse minister van Justitie, Marylise Lebranchu, tijdens een vergadering met haar EU-collega's met een nieuw voorstel. Het Europese arrestatiebevel zou alleen moeten gelden voor misdrijven waarover de EU-landen het eens zijn. Zij stelde een lijstje misdrijven voor, waarop naast terrorisme ook ,,illegale drugshandel'' stond.

Op de vraag of niet alle drugshandel illegaal is, antwoordde zij dat zij op gevoeligheden van sommige landen lette. De Nederlandse minister Korthals zei het Franse voorstel te steunen, ,,maar de zaken moeten wel goed gedefinieerd worden''. Daarmee was hij weer bij het Nederlandse probleem aangekomen. Drugshandel is in Nederland verboden, maar coffeeshops worden gedoogd. Gedogen is een woord dat bij de discussies over een Europees arrestatiebevel niet voorkomt. Moet Nederland straks mensen uitleveren die in Nederland niet vervolgd zouden worden maar in een ander Europees land wegens drugshandel achter de tralies kunnen komen? Kan Nederland straks mensen uitleveren die in een ander EU-land worden beschuldigd van moord maar in Nederland op grond van de euthanasie wetgeving vrijuit zouden gaan?