Een pamflet dreigt en ondermijnt

Amerikaanse vliegtuigen strooien pamfletten boven Afghanistan. Een beproefd middel bij psychologische oorlogsvoering hoewel het succes onzeker is.

,,De pen is sterker dan het zwaard.'' Dat zou het motto kunnen zijn van de 4de Psychologische Operaties Groep van de Amerikaanse strijdkrachten. Vliegtuigen die onder deze afdeling Psyops vallen zijn begonnen met het afwerpen van strooibiljetten boven Afghanistan. Dat heeft de Amerikaanse minister van Defensie Donald Rumsfeld gezegd. ,,We willen het Afghaanse volk duidelijk maken dat we ze willen helpen en hun land bevrijden van de Talibaan en hun terroristische buitenlandse bondgenoten'', zei Rumsfeld. Ook zouden een paar vliegende radiostations, Hercules-vliegtuigen van het type Commando Solo, zijn begonnen met het uitzenden van programma's die zijn gericht tegen het Talibaan-regime.

Op een van de twee types afgeworpen strooibiljetten staat een vriendelijk ogende Amerikaanse militair die zijn hand uitsteekt naar een Afghaan. Een ander pamflet geeft aanwijzingen voor het vinden van de juiste frequentie van de anti-Talibaan-uitzendingen. De Afghaanse bevolking zou hiernaar kunnen luisteren met behulp van de eveneens gedropte opwindradio's.

Pamfletten zijn bij de psychologische oorlogsvoering een beproefd middel. Volgens het Handboek voor Psychologische Operaties van de Amerikaanse strijdkrachten hebben strooibiljetten grofweg drie doelen: het moreel verzwakken, informeren en het geven van opdrachten. In de Golfoorlog werden alle varianten gebruikt.

Een voorbeeld van het eerste type is het pamflet dat Iraakse soldaten erop wees dat ze koud en hongerig in de loopgraven zaten voor het lijfsbehoud van slechterik en luxedier Saddam Hussein. Het `informeren' behelsde vooral de akeligheid van het wapentuig, zoals kolossale bommenladingen uit B-52's, dat de Amerikanen zeer kort na het afwerpen van de pamfletten op de Iraakse loopgraven zouden loslaten.

Iraakse soldaten kregen vlak voor het begin van de opmars van de geallieerde grondtroepen de opdracht om, wanneer ze zich wilden overgeven, hun geweer met de loop naar beneden gekeerd over de schouder te hangen, de armen omhoog te houden en het pamflet of een witte zakdoek in een hand te houden.

Ook tijdens de bombardementen op Joegoslavië in 1999 maakte de NAVO veelvuldig gebruik van ondermijnende en dreigende pamfletten.

B-52 bommenwerpers wierpen de afgelopen dagen boven Afghanistan de strooibiljetten af. Tijdens de Golfoorlog werd hiervoor alles ingezet dat kon vliegen: F-16 jachtbommenwerpers, helikopters en zelfs luchtballonnen. In totaal dwarrelden bijna dertig miljoen strooiblijetten op Irak en het bezette Koeweit neer.

Ondanks deze successen wordt het effect van deze psychologische oorlogvoering door de meer orthodox ingestelde militairen niet altijd op prijs gesteld. Pamfletten gooien heeft volgens hen veel weg van de zinloze phoney war, de Sitzkrieg uit 1939 en 1940. Daarbij bestookten Duitsers en geallieerden elkaar slechts met pamfletten en per megafoon gescholden kanonnades. Alvorens toch naar de `echte' wapens te grijpen.

Een zelfde verschil van inzicht bestaat tussen `bommengooiers' en inlichtingendiensten. De laatsten lezen liever mee met de communicatie tussen bijvoorbeeld het hoofdkwartier en troepen te velde om inzicht te krijgen in de vijandelijke strategieën en tactieken. Militairen van de harde lijn snijden de communicatie liever meteen af. In de Golfoorlog leidde dit niet zelden tot een compromis waarbij de inlichtingendiensten een paar dagen hun gang konden gaan, waarna de luchtmacht de vijandelijke netwerken alsnog platgooide.