De geur van een eerlijk advies

Wat heeft u liever? Dat uw `onafhankelijke' hypotheekadviseur of uw `onafhankelijke' assurantietussenpersoon voor zijn eigen inkomsten afhankelijk blijkt te zijn van het financiële merk dat hij u aanbeveelt. Of dat uw financiële adviseur onder het knipperend neon van zijn sponsor u met raad en daad bijstaat?

De Brits-Aziatische zakenbank HSBC gaat de laatste aanpak toepassen bij haar beleggingsadviezen. Analistenrapporten worden gemaakt om effectenhandel voor de bank te genereren. De inspanningen voor een rapport over een kleine onderneming wegen echter niet meer op tegen de daar uit voortvloeiende handelsomzet. Daarom gaan analisten van HSBC geld vragen voor hun werk. Kleine ondernemingen die een analyse van de bank willen, zullen het onderzoek voortaan zelf moeten betalen. Anders wordt de coverage gestaakt.

De concurrentie plaatst vraagtekens bij zo'n brutale aanpak. Collegabanken betwijfelen of `eerlijk adviseren' nog wel mogelijk is als een bedrijf zijn eigen keurmeester betaalt. Financiële instellingen hebben niet vaak zo'n scherp oordeel paraat als het om belangenconflicten gaat.

Hoe zorgen de `onafhankelijke analisten' uit de rest van de branche dat zij hun geld waard zijn? Ten eerste, door het staken van de adviezen. Hetzelfde dat HSBC gaat doen, als het onderwerp van onderzoek niet betaalt. Bedrijven als Versatel of telecombedrijf UPC krijgen nauwelijks meer een analist over de vloer.

De tijd die het ongebonden analistenleger bespaart wordt gebruikt voor bedrijven waar nog wel geld te verdienen is. De meeste beleggingsexperts zijn bij hun beloning afhankelijk van de winst van hun gehele zakenbankdivisie. Voor de snelle dealmakers uit het bankwezen is de beleggingsanalist een onmisbare troefkaart. Zijn expertise is een belangrijk wapen om klanten binnen te halen.

Dat maakt het erg moeilijk voor de beleggingsdeskundigen om een kritische analyse te maken van een onderneming die op het punt staat de bank voor een veel lucratiever fusie- of overname-advies in te huren. Dat belangenconflict schuilt al jaren in iedere `onafhankelijke' beleggingsanalist. Alleen zijn de belangen vaak veel groter en tegelijkertijd minder waarneembaar dan een bank die zich open en bloot voor haar studies laat betalen. Wanneer een analist zijn oren naar een onderneming laat hangen om een andere opdracht binnen te slepen, wordt een onwetende derde een rad voor ogen gedraaid: de belegger die op de adviezen af gaat.

De controversiële aanpak van HSBC ruikt nog altijd een stuk frisser dan de gevestigde praktijk in het beleggingsadvies.