Ook oorlog op het toneel

Israël en de Palestijnen kennen we eigenlijk alleen nog maar van de berichten over en beelden van hun conflict. Het is nu alweer meer dan een jaar intifadah-2, en tenzij de Amerikaanse regering ten bate van haar antiterreurcoalitie ertoe overgaat beide partijen een regeling op te leggen, blijft het nog wel een tijdje intifadah. Dat wil zeggen liquidaties, afsluitingen en het platbulldozeren van huizen en politieposten van Israëlische zijde, en stenengooiende kinderen en zelfmoordaanslagen van Palestijnse kant. Aan beide zijden is de verbittering zo groot dat nog aan weinig anders dan vechten wordt gedacht.

Geweld overheerst, maar toch is het niet alleen geweld. Zelfs in de treurige, armlastige, overbevolkte, door de Israëliërs afgeknepen Gazastrook zijn er mensen die proberen er iets van te maken. Zoals de Nederlander Jan Willems en de Amerikaanse Jackie Lubeck, die Palestijnse acteurs leren hoezij eigen theaterproducties voor jongeren kunnen opzetten. Veel andere afleidingen voor de kinderen – 60 procent van de bevolking is jonger dan 15 jaar! – zijn er niet. School hebben ze, en intifadah.

De korte, pretentieloze documentaire Spelen tussen kogels volgt de 27-jarige Palestijnse acteur Rafat uit het vluchtelingenkamp Khan Yunis die door Willems en Lubeck wordt opgeleid. Rafat heeft zelf als 13-, 14-jarige actief deelgenomen aan de eerste intifadah. Hij werd gezocht door de Israëlische geheime dienst en voelde zich een held, behalve toen zijn eigen vriendje in het hoofd werd geschoten. De volwassen Rafat is bang en gefrustreerd en wil vrede, geen tweede intifadah. Wat hem betreft zijn er te veel doden gevallen en is er te veel schade aangericht.

Rafat kan zichzelf uiten in het theater: ,,daar kan ik lachen, springen, huilen (...) Dan kan ik leven.'' Maar het ironische – of misschien wel vanzelfsprekende – is dat ook op het toneel de oorlog aan de orde is. ,,Oorlog is een mooie uitvinding'', zegt Rafat tijdens een improvisatie op het toneel. ,,Oorlog is kunst.''

Hoe dan ook zitten tijdens de voorstelling allemaal kindertjes, witte glanzende hoofddoekjes op, uiterst geboeid te kijken. Zo te zien een stuk geconcentreerder dan hun verwende Nederlandse leeftijdgenootjes.

Het andere gezicht: Spelen tussen de kogels, IKON, Ned.1, 22.23-22.45u.