Miltvuur doet prijs van olie dalen

De olieprijs zal de komende weken blijven schommelen. Naar beneden als er meer aanslagen komen, naar boven als de OPEC eindelijk het besluit neemt om de productie te verlagen.

Miltvuur heeft op het eerste gezicht helemaal niet te maken met olie. Maar toen vrijdag bleek dat er meer besmettingen waren met de gevreesde bacterie daalde de olieprijs. De olieprijs heeft een hectische, en vooral dalende, trend te zien gegeven sinds 11 september. De enige die de prijs kan stabiliseren lijkt de OPEC te zijn.

OPEC, de organisatie voor olie-exporterende landen, zit in een moeilijk parket. Aan de ene kant staat het onder grote politieke druk van westerse landen om de productie gelijk te houden. Een verlaging zal de olieprijs doen stijgen en vergroot de kans op een recessie. Aan de andere kant ziet het kartel inkomsten wegslippen, wat de kans op economische problemen in de lidtstaten vergroot. Bovendien worden veel kartelleden geconfronteerd met demonstraties in eigen land tegen de steun voor het westen in de oorlog tegen het internationale terrorisme.

Al voor de terroristische aanslagen in New York en Washington liet de vraag naar olie een daling zien. Niet voor niets verminderde OPEC de productie dit jaar al drie keer met een totaal van 3,5 miljoen vaten per dag om zo de olieprijs per vat (159 liter) tussen de 22 en 28 dollar te houden. Volgens de eigen regels had OPEC de productie opnieuw kunnen verlagen omdat de prijs van OPEC-olie, een mandje van zeven OPEC-oliesoorten, al langer dan twee weken minder dan 22 dollar kost. De OPEC olie staat onder de 20 dollar en Noordzee-olie Brent kost 21,68 dollar per vat, ruim 25 procent onder het niveau van vóór 11 september.

Dat de prijs verder kan dalen bleek vrijdag uit cijfers van het Internationale Energieagentschap (IEA). In het huidige kwartaal zal de vraag volgens de IEA dalen met 600.000 vaten per dag naar 76,2 miljoen. Dit is een grote neerwaartse bijstelling, want vóór de aanslagen werd nog een toename van 500.000 vaten verwacht. De vraag zal de eerste zes maanden van 2002 verder dalen, de langdurigste daling sinds begin jaren tachtig. Dat is vooral een gevolg van de lagere vraag vanuit de luchtvaartsector en de sombere economische verwachtingen na de aanslagen. ,,De voorspellingen van de IEA waren slecht. In het vierde kwartaal zou de prijs wel eens onder de 20 dollar kunnen zakken door de afnemende vraag en dan heeft OPEC weinig argumenten meer om de productie op peil te houden'', aldus Coby van der Linde, energiedeskundige van Clingendael.

De politieke voorbereidingen voor een verlaging zijn al begonnen. President Hugo Chávez van Venezuela, een invloedrijk lid van het kartel, heeft een Europese rondreis uitgebreid met bezoeken aan OPEC-leden Saoedi-Arabië, Iran en Libië. De onderminister voor olie van het Zuid-Amerikaanse land zei dat Venezuela de dalende olieprijs ,,problematisch'' vindt. De olieminister van Qatar verklaarde gisteren dat er een ,,sterke steun is binnen OPEC om de productie te verminderen en de prijs te stabiliseren.''

Misschien dat het kartel, waarvan de leden elkaar op 14 november weer officieel ontmoeten, de productie kan verlagen door zich aan de vorige verlagingen te houden. Volgens de IEA produceren de tien lidstaten 1,28 miljoen vaten per dag meer dan afgesproken. OPEC produceert elke dag zo'n 24,5 miljoen vaten ruwe olie en neemt ongeveer 40 procent van de wereldexport voor z'n rekening.

Alle inspanningen om de prijs te stabiliseren, op welk niveau dan ook, zullen teniet worden gedaan als er opnieuw terroristische aanslagen komen op westerse doelen, of bijvoorbeeld op olie-installaties in het Midden Oosten.

Volgens analisten zal er paniek uitbreken op de oliemarkt als er nieuwe aanslagen komen. ,,De komende maanden zal alles erg zenuwachtig blijven. Het is niet langer een voorspelbare wereld. In economische onzekerheid zijn altijd wel marges in te bouwen, met politieke onzekerheid is dat erg moeilijk'', zegt Van der Linde.