Laat Bin Laden terechtstaan in een moslimland

Gesteund door een coalitie van veertig deels moslimlanden zijn de Verenigde Staten bezig met een poging om zoal niet `het' terrorisme uit te schakelen, dan toch wel de groep die verantwoordelijk wordt gehouden voor de aanslagen in New York en Washington, te beginnen met hun leider, Bin Laden. Deze actie kan nog wel even duren, maar een belangrijk ogenblik breekt aan wanneer Bin Laden gepakt wordt, ,,dead or alive'', zoals de Amerikaanse president heeft gezegd.

Het lijkt waarschijnlijk dat dit zal gebeuren. Weliswaar wordt er al zes jaar vruchteloos, zij het niet altijd even intensief, jacht gemaakt op de heren Karadzic en Mladic in een gebied dat veel toegankelijker is dan Afghanistan, en dat na al die tijd voor de NAVO geen geheimen meer kan hebben; maar de bereidheid om slachtoffers aan eigen kant voor lief te nemen is met Bin Laden een stuk groter, en de urgentie is dat ook. Vroeg of laat komen beide Bosnische Serviërs wel voor het Tribunaal in Den Haag, maar politiek maakt het tijdstip nu niet veel meer uit. Het elimineren van Bin Laden is het grote succes waar de VS op wachten, en dat daar ook de drang tot verder militair optreden zal doen verminderen.

Valt Bin Laden `dead' in Amerikaanse handen, dan is de situatie duidelijk. Wij zijn van hem af, en hopen dat dit ook geldt voor Al-Qaeda. Maar wat doen we, ik bedoel onze Amerikaanse bondgenoten, als hij `alive' in hun handen valt, hetzij in Afghanistan, hetzij inmiddels ontkomen naar bijvoorbeeld Pakistan? Berechting is dan de volgende stap, maar hoe, en waar? In de VS natuurlijk, denken we, en wel in New York. Maar dan begint de lijdensweg door het Amerikaanse rechtssysteem, waarvan noch de tijdsduur vaststaat, noch ook de afloop. Bin Laden kan zich de beste advocaten veroorloven. Het bewijs dat hij inderdaad de aanstichter is van de moorden in Amerika klopt politiek vast wel, maar houdt het stand in de rechtszaal? Is er, zoals ze daar zeggen, een `paper trail' tussen hem en de misdaden?

Neem een min of meer analoog geval: Miloševic. Iedereen weet dat hij achter de genocide in Bosnië zat, maar pas dezer dagen, negen jaar na dato, wordt hij daar ook voor aangeklaagd. Ik heb in de loop van de tijd alle aanklagers bij het Haagse Tribunaal gevraagd waarop het wachten was, en het antwoord was steevast: de paper trail. Miloševic ondertekende nooit iets. Pas voor `Kosovo' kon hij worden aangeklaagd, omdat Joegoslavië zich toen in staat van oorlog verklaarde, waardoor de president volgens de grondwet direct verantwoordelijk werd voor het doen en laten van leger en politie. Daarom zit Miloševic nu in Den Haag wegens Kosovo, en nog niet wegens zijn veel grotere misdaden in Bosnië. De aanklagers waren bang dat hij over Bosnië had kunnen worden vrijgesproken.

Ik bedoel maar: stel je voor dat Bin Laden ten slotte wordt vrijgesproken bij gebrek aan wettig bewijs. Het zou de ultieme blamage zijn voor de Amerikaanse regering, en voor al degenen die zich hebben aangesloten bij de coalitie. En waar vinden ze onbevooroordeelde rechters en juryleden?

Als aan berechting in de VS zulke bezwaren zijn verbonden, kan het dan niet ergens anders gebeuren? Als de VS daar hun medewerking aan verlenen, kan dat inderdaad. De meest gerede mogelijkheid zou een moslimland zijn, Pakistan bijvoorbeeld, zeker als hij daar zou worden gearresteerd. De rechtsgang zal er minder gecompliceerd zijn dan in Amerika, en een snelle veroordeling waarschijnlijk, zo niet zeker. Ook politiek zou berechting in een land als Pakistan voor het Westen enorme voordelen hebben.

Als Bin Laden door zijn eigen geloofsgenoten wordt veroordeeld, liefst onder islamitisch recht, zal hij in de ogen van het met hem sympathiserende deel van de moslimopinie veel minder het slachtoffer zijn van de willekeur van het Westen, en veel minder een martelaar dan hij zou worden bij een veroordeling in New York.

Dit beperkt dan aanmerkelijk de kans dat Bin Ladens lot een bron van inspiratie wordt voor andere terroristen om zijn werk voort te zetten en te voltooien. Dat is belangrijk, vooral voor de wat langere termijn, en dat is waar het tenslotte om gaat: dat wij naar vermogen tegengaan dat er weer terroristen opstaan die ons om welke rancune ook naar het leven staan. Een ook voor de meer extreme moslims aanvaardbare eliminering van Bin Laden zou voorkomen dat hij postuum zijn invloed behoudt, en daarmee zijn volgelingen.

Niek Biegman is oud-ambassadeur van Nederland bij de Verenigde Naties en bij de NAVO.