Europa laat Frankrijk z'n `facteur'

België viert het `dossier post' als z'n eerste overwinning tijdens het huidige voorzitterschap. Frankrijk is opgetogen, Duitsland en Nederland minder. Maar de `facteur' is gered.

Er was geen twijfel over mogelijk: de Franse staatssecretaris Christian Pierret was gisteren na het beraad over de Europese postmarkt het meest opgetogen. Ook duidelijk was dat de Nederlandse staatssecretaris Monique de Vries (Verkeer en Waterstaat) het zwaarst teleurgesteld was. Dat zou betekenen dat er gisteren in Luxemburg op postgebied eigenlijk niets wezenlijks is gebeurd.

Of heeft toch de Belgische minister Rik Daems gelijk? Hij constateerde tamelijk opgewekt dat de post het ,,eerste gedeblokkeerde dossier'' onder het huidige EU-voorzitterschap van België is. Het postdossier liep eind vorig jaar, misschien niet geheel toevallig onder Frans voorzitterschap, vast. Staatssecretaris Pierret voorspelde toen zelfs enigszins triomfantelijk dat liberalisering van de postmarkt ,,voor lang'' van de baan was.

Eurocommissaris Frits Bolkestein (Interne Markt) vestigde nog zijn hoop op het voorzitterschap van Zweden. Dit land is (met Finland) de enige EU-lidstaat waar de posterijen geheel zijn geliberaliseerd. Maar juist dat maakte Zweden in de ogen van sommige lidstaten als voorzitter verdacht. Al proberen de Zweden nog zo te bewijzen dat bij volledige liberalisering door strenge licentievoorwaarden de universele dienstverlening overeind blijft.

Bij de nationale posterijen in de EU-lidstaten werken 1,5 miljoen mensen. Een meer dan proportioneel vijfde deel ervan werkt bij het Franse La Poste. Electorale gevoeligheid en vakbondsinvloed van het postdossier zijn in Frankrijk dan ook het grootst. De facteur is op het Franse platteland een symbool waaraan niet valt te tornen, evenmin als aan de vele lokale postkantoren.

,,Ik heb me verplicht voor La Poste, het personeel en alle gebruikers van de openbare dienst'', aldus Pierret. Hij was de enige van de bewindslieden die een schriftelijke verklaring uitgaf, een boodschap vooral aan de socialistische achterban die voor presidentsverkiezingen staat. Op de twee velletjes komt niet minder dan zeven keer de term `ik heb geweigerd' of een variant voor. En waar andere bewindslieden het accent legden op de mogelijkheden die nieuwe bedrijven door verdere liberalisering van de posterijen moeten krijgen, onderstreepte Pierret gisteren uitsluitend wat er voor La Poste behouden blijft. ,,Tot 2009 hebben we de garantie gekregen dat minder dan 10 procent van de omzet van La Poste voor concurrentie wordt opengesteld'', zei hij. Om er geruststellend aan toe te voegen: ,,Dat betekent geenszins dat La Poste ook 10 procent van zijn omzet gaat verliezen.''

Eurocommissaris Bolkestein heeft volgens Brusselse diplomaten een simpele calculatie gemaakt, nadat z'n eerste voorstel was gesneuveld. Hij wil de volledige steun van het Europees Parlement – dat vreest voor afkalving van de universele dienstverlening van de post – om te voorkomen dat een ministersakkoord weer door amenderingen wordt uitgekleed. Dat kan alleen als hij Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië aan zijn kant krijgt, want deze drie landen bezetten het leeuwendeel van de parlementszetels. Het stemgedrag van het Europarlement gaat bij onderwerpen met een grote elecorale gevoeligheid van het thuisfront immers overwegend langs nationale lijnen.

Het was in de ogen van Bolkestein `nu of nooit'. De volgende EU-voorzitters zijn Spanje en Griekenland, geen van beide fervente voorstanders van postliberalisering. Dus zou er zeker tot 2003 opnieuw niets gebeuren. En dertien jaar na het eerste Brusselse `Witboek' over postliberalisering is nog altijd ruim 97 procent van de brievenmarkt voor nationale monopolies bestemd.

Voor Nederland, met TPG (de private TNT Post Groep) als belangrijke internationale speler op de postmarkt, waren de druiven zuur. Ook Duitsland wilde met z'n op internationale expansie gerichte Deutsche Post graag afspraken maken over volledige liberalisering.

Staatssecretaris De Vries voorziet nog een extra complicatie. De EU breidt gaat zich uitbreiden met nieuwe lidstaten, die wat betreft hun posterijen nog een lange weg moeten gaan. Dat maakt een toekomstig besluit over volledige liberalisering in 2009 nog onzekerder.

De Franse staatssecretaris Pierret vierde zijn overwinning in elk geval met verve. Hij sprak van ,,onze waarden'' en over de andere lidstaten die ,,we hebben meegekregen op ons terrein van de publieke dienst''. Volgens Pierret ging het niet om het Franse, maar om het Europese belang. ,,De gevonden consensus laat zien dat de Europese Unie en haar lidstaten aandacht hebben voor de zorgen van de Europese volken'', was z'n boodschap.