Dualisme aan de macht

Alle wegen leiden naar Osama bin Laden. Verdachte personen in Europese steden staan direct met hem in contact. Via een vormfout in de rechtsgang ging, zo werd onlangs gesuggereerd, een Nederlandse `zak met geld' in zijn richting. Verder zijn er verdachte geldtransacties die hem bereiken en verrijken. Iedere moslim kan zijn handlanger zijn. Niet alleen leiden alle wegen naar Osama bin Laden, hij is bovendien alomtegenwoordig. In poedervorm wordt hij thuisbezorgd. Door een handgebaar geeft hij via videobrieven geheime boodschappen door aan zijn mensen, die zich zelfs in Nederland kunnen bevinden.

Osama bin Laden zit in het hoofd van het Westen. Dat zaait onrust en tweespalt. Een verontruste columnist merkte op dat veel vrouwen Osama bin Laden een aantrekkelijke man vinden. Dat is ook zo. Osama bin Laden is de geheimzinnige woestijnprins met sex-appeal. Zijn beeltenis raakt aan associaties die daarover in het Westen leven. De taal van de woordvoerders van de Talibaan is archaïsch, poëtisch en erotisch. Alsof dat allemaal nog niet bedreigend genoeg is, laat Osama bin Laden zelfs de kinderen niet met rust. Wie had ooit van Bert, samen met Ernie toch een erkend kindervriend, kunnen denken dat hij zo gemakkelijk tot handlanger van de Osama bin Laden te transformeren valt.

Aan Osama bin Laden worden steeds meer eigenschappen en vermogens toegeschreven. Daarin resoneert een diep verlangen. Het is alsof velen in het Westen hebben gewacht op deze mogelijkheid om het kwaad maar weer eens, heel naïef, een gezicht te geven. Eindelijk ongebreideld ruimte voor het dualisme van goed en kwaad. Dat is wel zo overzichtelijk. Daar de beelden die daartoe altijd geschikt waren inmiddels aan slijtage onderhevig waren, was er een dringende behoefte aan een contrastkarakter. Door Osama bin Laden krijgt het goede gestalte. Hij vult de leegte. Hij is alles waar de westerse cultuur naar heeft verlangd.

Alle wegen leiden naar Bush en de Verenigde Staten. Europese leiders staan in nauw telefonisch contact met de Amerikaanse president. De vrijheden die dagelijks in de westerse cultuur genoten worden, kunnen rechtstreeks in verband worden gebracht met de offers die de Amerikanen brachten in de Tweede Wereldoorlog. Misschien was die opvatting even uit zicht, maar met enige regelmaat wordt zij via verschillende media weer nieuw leven ingeblazen. Dat schept een band.

Niet alleen leiden alle wegen naar Bush en de Verenigde Staten, zij zijn ook alomtegenwoordig. De Verenigde Staten zijn als het alziend oog van God. Door middel van satellieten kan gelezen worden welk merk bier er op het blikje in je hand staat. Door middel van een bom kan met de grootst mogelijke precisie het kleinood uit je fikken worden geschoten, zonder dat je haar in de war raakt. Daar blijft het niet bij. Bush kan in je hart kijken. Hij weet heel goed weet wie er voor hem is en wie tegen. En wie niet voor hem is, is tegen zijn eigen vrijheid.

Op deze manier is Bush de hoeder van zijn broeders. Wanneer iemand al een beetje bang was voor al die vreemde culturen in zijn nabijheid en blij was dat een aantal politici de afgelopen jaren de moed hadden om het probleem nu eens bespreekbaar te maken, valt Bush' bescherming in goede aarde. Het is niet politiek incorrect te roepen dat de Verenigde Staten wel iets terug moeten doen en dat bommen niet leuk zijn maar die moslims toch wel erg fanatiek. Het is zelfs mogelijk om een sausje van een goede oude Nederlandse ethische politiek over die stelling heen te gooien.

Kortom, West-Europa is bij Bush in goed gezelschap. Al heeft hij dan geen sex-appeal zoals Osama bin Laden, hij is wel de leider van The Land of the Free. Bush en de Verenigde Staten zijn alles waar het Westen naar heeft verlangd.

Het dualisme tussen goed en kwaad wordt door hen gedragen en vormgegeven. Dat schept duidelijkheid. Bush en de Verenigde Staten moet men serieus nemen.

Dat schijn je niet te hoeven doen bij de vredesbeweging. Dat is al lang zo. Bij het overlijden van vredesactivist Kees Koning toonde het NOS-journaal hoe een rugzak onhandig van zijn schouder gleed. Dat was Kees Koning in de beeldvorming. Een sukkel die het niet begrepen had. Even gemakkelijk worden nu degenen die tegen de nieuwe oorlog protesteren terzijde geschoven. De Volkskrant bestond het om de Franciscaanse Vredeswacht als broodbetogers te typeren. Zelf heb ik in deze krant de anti-globalisten als retro-idealisten en zelfgenoegzame rugzaktoeristen gekenschetst.

Er is iets grondig mis met het imago van de mensen die voor vrede en tegen bommen op Afghanistan zijn. Dat terwijl het niet vreemd is je bedenkingen te hebben bij het bombarderen van mensen die zonder vertoon van hysterie laten weten dat zij vanwege al dat geweld vanuit de lucht niet hebben kunnen slapen of niet eens rustig hun kopjes en bordjes hebben kunnen afwassen. Maar de mensen die tegen de bombardementen protesteren, hebben het voor de media al bij voorbaat verbruid vanwege hun geschiedenis. Men kent ze uit de CPN en groeperingen die het gewaagd hebben te pleiten voor een dialoog tussen beide zijden van het IJzeren Gordijn. Anno 2001 luidt het motto nu eenmaal: Proletariërs aller landen, verontschuldigt u!

De vredesbeweging denkt ook te veel in goed en kwaad en daar wordt zij op gepakt, door mensen die niets anders doen. Vredesactivisten hebben daarom iemand nodig waar de gevestigde orde niet omheen kan. Iemand met gezag, een man van de wereld. Iemand die het spel en de knikkers kent. Zelf denk ik aan de econoom Edy Korthals Altes, schrijver van het onlangs verschenen Europa ontwaak! waarin gepleit wordt voor een spirituele vernieuwing. Zo'n appèl is niet direct iets voor mij, maar Korthals Altes is een integer en tegelijkertijd doorwrocht politicus en diplomaat die bewondering en respect afdwingt. Hij nam stelling tegen de wapenwedloop en gaf zijn toenmalige betrekking als ambassadeur in 1986 om die reden op. Hij is niet zo gemakkelijk terzijde te schuiven of te ridiculiseren. Hij is geen dualist. Ik zou hem direct bellen, als ik de vredesbeweging was.