Deëmancipatie

Nu de kijkers allang zijn geëmancipeerd, heeft SBS zich op een nieuwe missie gestort: de deëmancipatie van het volk. De verlaging en vernedering van laag opgeleiden voor een groot publiek. SBS bevrijdt hen niet door kennis of hogere idealen, maar kluistert hen aan hun eigen domheid. Er zit goed geld in het gokken op het laagste in de mens, dat weet producent Endemol.

Je vraagt je af wie zo dom is om mee te doen aan Blind vertrouwen. Drie stellen vieren gescheiden vakantie in Portugal. In bubbelbaden, bij zwempartijen, in bedden, tijdens togaparty's worden ze besprongen door hoeren en gigolo's. Er wordt gemasseerd, naakt gebodypaint en zo nu en dan wordt er een geslachtsdeel ter hand genomen. Het gestoei en gevrij wordt op de video erger gemaakt en dan getoond aan hun partner in de andere villa. De volgende dag worden ze weer opgevrijd en dat zestien dagen lang. In de wetenschap dat de partner ook schuins marcheert. Een hel. Alles mag, maar de deelnemers weten dat elke kleine koestering en intimiteit zal worden gezien door de partner. Maar ja, die doet het ook, denken ze. Dus na een paar dagen bevindt iedereen zich in een drek van jaloezie en schuldgevoel.

Het is vervelende en lelijke televisie. De verborgen camera maakt zelden mooie opnamen. Er is meer suggestie dan werkelijkheid. Beelden zijn grofkorrelig, zeker in het donker als de verleiding het sterkst is. De deelnemers hebben nooit iets interessants te melden, dus wordt er keiharde muziek overheen gezet zodat alleen een paar woorden uit een hele zin verstaanbaar zijn. Kreten als ,,leuk'' of ,,troetelbeer'' dringen door. Zo nu en dan schreeuwt er een commentaarstem doorheen, over Monique bijvoorbeeld: ,,Is het omdat ze zegt wat Ronald kan, dat kan ik ook, of begint ze echt iets voor Sjoerd te voelen? Ze gaat er in ieder geval dik tegen aan.'' En dan zien we de 23-jarige, blonde beroepsmilitair Monique (relatie van twee jaar) op een waterscooter wegstuiven met Sjoerd.

En telkens verschijnt het schijnheilige gezicht van emotiebeul Walter Nicolaas. Met van dat blonde, halflange, bestudeerd verwarde haar. Hij koppelt paartjes aan elkaar voor de `single dates' van de dag. Vraagt hen achteraf wat ze voelen als ze hun partner op de video zien foezelen. De 25-jarige monteur Ronald is zelfs verliefd geworden op zijn 27-jarige escort maar of zo'n verliefdheid nou wel in haar commerciële plannen past? ,,Hij moet voor zichzelf nadenken wat hij voelt en hoe hij verder moet'', zegt ze.

Tegen het Algemeen Dagblad klaagden de deelnemers gisteren hun nood. ,,We zijn misbruikt'', zeggen ze. Herkend werden ze wel op straat maar iedereen lacht hen uit of veroordeelt hen. Terecht, lijkt me. Wat hadden ze dan gedacht?

Waarom mensen zo gretig deëmanciperen, is me niet duidelijk. Alleen om op de televisie te komen voor 100 gulden per dag? Of willen ze oprecht hun relatie testen door zestien dagen lang betaalde sekswerkers al of niet te weerstaan? Het is maar wat je een uitdaging noemt. Met verbroken relaties, felle discussies en tegenstrijdige gevoelens achteraf. Als een permanent opgevrijde partner een keer voor de verleiding bezwijkt, betekent het dan dat de eigen relatie toch al geen toekomst had? In het dagelijkse leven doet zich zoiets niet voor. Wat heeft zo'n test dan voor zin?

Veel mooier en levendiger verteld, met cameramensen, is Expeditie Robinson op Net5, de harde overlevingscompetitie op een tropisch eiland. Toch staan de georganiseerde schervengerichten mij tegen. De mensen leren in een groep te functioneren, hutten te bouwen, voedsel te zoeken en te bereiden, aan wedstrijden mee te doen maar uiteindelijk moeten ze elkaar weg stemmen. Je helpt de zwakste niet, maar gooit hem eruit. Niet alleen trouw, ook solidariteit is een gewoonte die SBS probeert af te leren. Niet voor elkaar opkomen maar alleen voor jezelf, gedeëmancipeerd tot een samenleving van ééncelligen.

Over tien jaar zullen de mensen hoofdschuddend terugkijken op dit soort televisie dat past bij het feestelijke gegraai en gegrijp van de afgelopen jaren. Onwelkome archiefbeelden voor presentator Walter Nicolaas.