Argentinië drijft af naar de afgrond

De economische crisis heeft Argentijnen alle hoop ontnomen. Dat hebben zij zondag op hun stembiljet laten blijken. Een kwart vulde niets in.

,,Het goede aan deze verkiezingen was dat we er niets goeds van verwachtten, en dat is er ook niet gekomen.'' Dit was gisteren het commentaar van de woordvoerder van de Argentijnse president Fernando De la Rua op de verpletterende nederlaag van zijn regering in de parlementsverkiezingen van afgelopen zondag. Kort en droog, precies in de stijl van De la Rua die zich altijd op zijn degelijke `saaiheid' laat voorstaan. Maar nu toch iets té droog, menen sommige waarnemers. Want met een land op zijn kop en een heel parlement tégen, stevent Argentinië hard op de afgrond af.

`Erger dan Nigeria', was de laatste diagnose van de gezondheid van de Argentijnse economie. Vijf dagen voor de verkiezingen brandmerkten de internationale financiële bureaus Argentinië als het land met het hoogste investeringsrisico (20 procent) ter wereld. Vier jaar geleden nog was Argentinië het meest welvarende land van Latijns Amerika, met een grote middenklasse en een goed beschermde arbeidersklasse. Nu leeft dertig procent onder de armoedegrens, en verdient veertig procent niet meer dan drie dollar per dag. Alleen al in september gingen 257 fabrieken over de kop.

,,Ik stem voor de hoeren, omdat hun zonen in de politiek ons lang genoeg in de maling hebben genomen'', schreef één van de kiezers op zijn stembiljet. Hij maakte daarmee zijn stem ongeldig. Maar dat was precies wat een op de vier kiezers zondag deed. Met 25 procent blanco en ongeldige stemmen dienden de Argentijnen, achttien jaar na het eind van de dictatuur, de grootste motie van wantrouwen uit de geschiedenis in.

De manier waarop president De la Rua de afgelopen twee jaar de zogeheten `tangocrisis' van de Argentijnse economie te lijf is gegaan heeft het land beroofd van elke hoop. Ook de stemmen voor de peronistische oppositie zijn voor het grootste deel `strafstemmen'. ,,Het grootste economische risico is de regering'', was de slogan die veel peronistische parlemetariërs in hun campagne gebruikten. Maar de peronisten stellen geen ander programma voor. Ze steunen de sociale afbraakpolitiek van De la Rua en zijn economische megaminister Domingo Cavallo. `Deficit nul', niet meer uitgeven dan je hebt. Dat was de eis van het Internationaal Monetair Fonds om Argentinië met miljarden leningen aan zijn haren omhoog te houden. Meer gesteund door de peronisten dan door zijn eigen Radicale partij houdt De la Rua daaraan vast. ,,Laat hem nu de ministeries van onderwijs en gezondheidszorg maar helemaal opdoeken'', zeggen de peronisten volgens het dagblad Clarín nu onder elkaar. Anders gezegd: Laat hem maar aan modderen, dan maken wij nu geen vuile handen. ,,De beste garantie om over twee jaar terug te komen'', schrijft politiek analist Rosendo Fraga in dezelfde krant. ,,Op dit moment hebben de peronisten geen enkel economisch alternatief.''

De hardste kritiek op De la Rua komt dan ook uit zijn eigen partij. Voormalig president Raúl Alfonsín veroorzaakte afgelopen jaar al verschillende beurscrashes door luidkeels zijn partijgenoot te bekritiseren. ,,Het teken dat de economische politiek radicaal om moet'', analyseerde hij ook weer de uitslag van deze verkiezingen. Partijvoorzitter Rodolfo Terragno gaat nog een stap verder, en riep gisteren op tot een ,,progressief front'' tégen de regering. Zo wordt het hele politieke landschap onder de voeten van de president weg geploegd.

Maar De la Rua laat het gebeuren. Nog geen jaar nadat hij aantrad in een coalitie met het de linkse Frepaso-partij, plofte die uiteen. De krachtige vice-president en Frepaso-leider Chacho Alvaro stapte met zijn ministers uit de regering. Het was een protest tegen omkooppraktijken van de Radicalen waartegen de president niet wilde optreden. De steun aan De la Rua brokkelde steeds verder af. Totdat hij in wanhoop de uit het peronisme en de militaire dictatuur afkomstige Domingo Cavallo op de post van minister van Economische Zaken zette. De internationaal gerenomeerde econoom werd binnengehaald als de `redder des vaderlands'. Maar in nog geen zeven maanden tijd werd de held een boeman, zo bleek tijdens deze verkiezingen. Er was in Argentinië geen poster of spotprent te bekennen zonder de kale kop van Cavallo: `El Cavallo (het paard) galoppeert ons de afgrond in', zei een verkiezingsposter in Buenos Aires.

Deze zondag haalde Cavallo als kandidaat voor de senaat nog geen tien procent van de stemmen. Het gerucht gaat De la Rua zijn troef binnenkort zal laten vallen, en ook Cavallo van zich afduwt.

,,Zijn saaiheid begint op autisme te lijken'', schreef analyst Mario Wainfeld gisteren in de krant Pagina 12. ,,En het is een verontrustende vraag hoe dat afloopt.'' Want eigenlijk hebben de Argentijnen zondag op `president blanco' gestemd. Een presidentskandidaat die nog niemand kent.