Heeft u al een coach?

Vanavond is in het VPRO-programma De nieuwe wereld een documentaire te zien van Bregtje van der Haak over coaching, het fenomeen dat in korte tijd heel werkend Nederland lijkt te hebben veroverd.

,,Je kunt alleen maar jóu zijn door de context daaromheen'', zegt coach Hans Koch terwijl hij zijn cliënt Jeroen, een wat schuchtere twintiger, heeft opgesteld voor een streep op de grond waar met grote letters `zingeving' op staat. ,,Wat is de drijfveer dat jij dat kunt neerzetten: ik ben Jeroen?'', vraagt Koch. Jeroen moet met krijt een tekening maken van zijn ,,hier en nu situatie''.

Koch vraagt voor zijn begeleiding naar succes rond de vijfhonderd gulden per uur. Nederland heeft de dichtste adviseursdichtheid van Europa, vertelt Harry Starren, directeur van het bedrijfscursus-centrum `De Baak', dat een spil is in coachingsland. Coaching, zegt Starren, gaat om het zoeken naar de werkelijke drijfveer van mensen. Het is `zacht' in de zin dat het gaat over het innerlijk, maar het is `hard' omdat het gaat om resultaat: beter presteren.

Koch zit met manager Jan op een kar die wordt getrokken door twee paarden. Het ritje is een ,,metafoor'', heeft hij uitgelegd, voor wat Jan meemaakt als manager. De teugels aantrekken en weer loslaten. ,,Ben je gefocust of kijk je naar de context?'', vraagt Koch. ,,Managen is focussen én naar de context kijken'', doceert hij. Koch is tevreden over Jan. ,,Je hebt het al aardig te pakken. Zo gaat het straks ook met je mensen.''

Frank Pijnenburg is gestopt met werken om te reizen en ,,leuke dingen'' te doen. Hij wil de arbeidsmarkt weer op, maar niet met: `alsjeblieft wil mij'. Pijnenburg wil zélf tot wasdom komen: `dit ben ik' zeggen tegen zijn eventuele werkgever.

De documentaire werd opgenomen voordat een recessie zichtbaar was: de werkgevers staan allemaal te springen om Pijnenburg, vermoedde hij toen nog. Om zijn drijfveer te ontdekken, heeft hij de hulp gezocht van `wandelcoach' Anneke Walraven (1500 gulden per wandeling). Gewapend met een rugzakje met appeltjes en flesjes water neemt ze hem mee op pad. Ze geeft hem de opdracht om een hek te openen en een brug over te steken. ,,Hoe was dat om zo je eigen route te gaan?'', vraagt ze. Hij krijgt een schouderklopje voor de ,,prestatie''. Pijnenburg krijgt de smaak te pakken: even later klimt hij zomaar uit zichzelf een boom in. ,,Dit is gevoel'', zegt hij.

De documentaire schetst het fenomeen coaching door de grote diversiteit te tonen van degenen die zich ermee bezig houden. Ook predikant Theo Glasbergen heeft zich als coach gevestigd. ,,Er moet toch brood op de plank komen.'' En Clement Jan Verheecke laat zich coachen bij het vinden van een vrouw. ,,Duidelijke doelen stellen: op 1 oktober is zij er.''

Coach Marinus Knoope krijgt met zijn boodschap dat alles draait om het vervullen van je eigen wensen en idealen zalen aan zijn voeten en hij verkoopt honderden duizenden boeken. ,,Men vindt het vanzelfsprekend'', zegt hij. Maar is dat wel zo? In de film loopt een toehoorder tijdens een van zijn sessies naar de uitgang. Knoope richt het woord tot hem: ,,Als jij erin blijft geloven, gaan ze met je mee!'' ,,Tsjakkaa'', antwoordt de man en hij verlaat de zaal.

DNW: Iedereen een coach, VPRO, Ned.3, 20.35-21.30u.