Bom zo slim als z'n maker

Een niet-ontplofte bom in een Afghaans dorpje is nog geen bewijs van een Amerikaans bombardement. Wat er ligt kan ook een lege brandstoftank zijn.

Het onderschrift dat het nieuwsagentschap Reuters bij de foto leverde laat geen twijfel bestaan. Inwoners van het Afghaanse dorp Khorum groepen samen rondom een onontplofte bom. Het zou gaan om de resten van een Amerikaans bombardement, waarbij naar officiële opgave van de Talibaan tweehonderd mensen omkwamen. De Amerikanen bombarderen onschuldige burgers, verkondigt de foto. En toch roept het beeld vragen op, want het getoonde `bewijs' heeft veel weg van een afgeworpen brandstoftank.

Het zou niet voor het eerst zijn dat lege brandstoftanks in een propagandaoorlog worden ingezet. Tijdens de NAVO-bombardementen op Joegoslavië in 1999 presenteerde de Joegoslavische televisie dergelijke tanks als `bewijs' dat de NAVO veel zwaardere verliezen leed dan het hoofdkwartier in Brussel toegaf. In werkelijkheid werpen gevechtsvliegtuigen de brandstoftanks af wanneer ze leeg zijn. Tijdens operatie Allied Force ontvluchtte zelfs een Joegoslavische legereenheid de stellingen toen ze werd `gebombardeerd' met een paar lege tanks.

Er is zelfs een reden te bedenken waarom de Talibaan een gevonden brandstoftank tussen de bomkraters neerleggen, ook al spreken de kraters voor zichzelf. Woordvoerders van het Pentagon laten nooit – bij Allied Force, bij sporadische bombardementen op Irak en ook nu – na erop te wijzen dat lukraak verschoten luchtdoelgranaten en -raketten ook weer naar beneden moeten komen. Dit zou ook een reden kunnen zijn voor onbedoelde slachtoffers. Een onontplofte Amerikaanse `bom' te midden van kraters slaat de woordvoerders dit argument uit handen.

Het mag overigens wél als een feit worden beschouwd dat de `intelligentie' van smart bombs te wensen overlaat. De ervaring leert dat de `slimme bommen' net zo snugger zijn als de mensen die ze maken, een doel voor ze uitzoeken of ze afwerpen. Allied Force verschafte hiervan een hele reeks schrijnende voorbeelden. Zo werden treinen, kolonnes vluchtelingen en een Chinese ambassade in Belgrado getroffen. Slimme bommen maken ook Amerikaanse slachtoffers. Begin dit jaar bombardeerde een Amerikaanse jachtbommenwerper in Koeweit een eigen waarnemingspost. Daarbij vielen zes doden.

Het Pentagon heeft tijdens de operatie Enduring Freedom eenmaal toegegeven een fout te hebben gemaakt. Een satellietgeleide bom miste de luchthaven van Kabul en kwam in een woonwijk terecht. ,,We betreuren ieder burgerslachtoffer'', aldus het persbericht.