Álle weekends, álle vakanties

Stof. Daarover gaat de tweedelige documentaire die programmamaker Frans Bromet voor NCRV Dokument heeft gemaakt, de cameraman met de quasi-verstrooide stem buiten beeld, die met zuigend dóórvragen het verborgene tussen mensen pijnlijk lospeutert.

Eerder maakte hij series over burenruzies en gedoe over geld binnen relaties. Het is leuk om meer onderwerpen te verzinnen (Familiebezoek! De werkvloer!), waar Bromet zijn verrukkelijke schade zou kunnen aanrichten - schade aan pantsers, maar nooit emotionele schade, daarvoor voelt hij te precies aan hoe ver hij gaan kan.

Bromet koos zelf al het beste onderwerp: de verbouwing. Wie ooit maandenlang stof hapte, oordopjes droeg, probeerde het woord `vrouwtje' te negeren, wie fanatiek bleef grijnzen, binnensmonds ,,zénnnn, zénnnn'' mediterend: die denkt: leedvermaak!

Maar zo gemakkelijk maakt Bromet het zich niet. Hij koos ervoor juist het waarschijnlijk allerschattigste echtpaar van Volendam te volgen, mensen zonder een greintje agressie. Zo'n echtpaar dat in het geheel niet het leven leidt dat je zelf zou aankunnen, maar waarvan je toch houdt, omdat zij zo vol goede moed zijn. Ze verdragen veel. En dat héél lang.

Kees van Langen en Marie Veerman hebben een stevig huwelijk, waarin de rollen nog traditioneel verdeeld zijn. Boven het bed hangt een foto van de paus. Hij bouwt, sloopt en verbijt zijn astma in de stofwolken. Zij kookt ,,een soepje'', smeert broodjes, schrobt blijmoedig en klaagt alleen als ze aan haar keuken komen.

Maar het bouwplan, dat zie je zo, is te ambitieus. Kees' broer Peter, bouwkundig ingenieur, heeft de wensen van Marie uitgetekend en berekend. Wat erop neerkomt dat de hele voorgevel wordt uitgebouwd. Uiteindelijk zal het de woon- en slaapkamers prachtig ruim maken en daar gaan de mannen samen voor zorgen. In alle weekends en vakanties.

O, god.

Kees, een onderwijzer die zich nog `schoolmeester' noemt is het ook niet gewend, hem zie je met kruiwagens vol cement eng dicht langs zijn zelfgegraven bouwputje struikelen. Handige Peter vindt verbouwen heerlijk (,,Het klinkt misschien raar, maar het ontspant mij''). Zózeer dat het aan het einde van deel één de vraag is of zijn huwelijk met de toch geduldige Yvonne zal standhouden. ,,Ik ken hem nu vijftien jaar en hij is al vijftien jaar aan het verbouwen'', zegt zij verscheurd.

Al vertellen hoe deel twee afloopt, zou zonde zijn. Of de verbouwing ooit ten einde komt doet er ook niet toe. Het gaat om die glimlach van Kees en Marie. Lang, té lang blijft die van staal. Hóe lang, daar gaat het in `de verbouwing' om. Want het leven is wreed, ook in Volendam.

En laat de rest maar aan Bromet over: ,,Marie is hier niet blij mee, hé?''

Dokument: De verbouwing, NCRV, Ned.1, 22.55-23.42u.

(Deel 2 maandag 22 oktober)