Geen jihad tegen het ongeloof, beslist de sjeik

In de islamitische wereld vinden velen het idee van een heilige oorlog tegen Amerika eerder iets om over te praten dan om te doen.

Spannend? Ja, moet Ibrahim toegeven, in zekere zin is het spannend wat sjeik Qaradawi dadelijk gaat zeggen tijdens de wekelijkse vrijdagmiddagpreek in de grootste moskee van het Golfstaatje Qatar. Want zojuist heeft Ibrahim uitgelegd dat het oordeel van de sjeik voor hem zal bepalen of hij gevolg geeft aan Osama bin Ladens oproep tot een wereldwijde jihad of heilige oorlog tegen `Amerika en het mondiale ongeloof'. De zwaar bebaarde Ibrahim, zoals de meesten in Qatar gehuld in een lange witte jurk, is een man van middelbare leeftijd die op vrijdagochtend een stalletje tegenover de moskee bestiert. Hij verkoopt er fraaie tegels met koran-verzen, cd-roms met gemakkelijk op te zoeken uitspraken van schriftgeleerden (fatwa's) en cassettebandjes met preken.

Kijk, wijst hij naar het bandje `De gebeurtenissen in New York en Washington', waarop sjeik Qaradawi de aanslagen in Amerika ondubbelzinnig veroordeelt. Veel mensen kopen dat bandje, want Qaradawi is een beroemdheid. Zijn programma `De islamitische wet en het leven' op de pan-Arabische zender Al-Jazira trekt miljoenen kijkers, ook in Europa, waar zij hem bestoken met vragen als: ,,Ik werk in een varkensabbatoir in Amsterdam. Mag dat?'' Qaradawi's antwoord: ,,Wat moet je anders? Werkloos worden?''

Terwijl de gebedsoproep door de luidsprekers tegen de omliggende villa's weerkaatst, mengt Ibrahims collega Mansur, eveneens met lange baard, zich in het gesprek. Volgens hem is het oordeel van sjeik Qaradawi niet allesbepalend. Moslims moeten zoiets zelf beslissen, want de islam kent geen opperste of onfeilbaar leergezag. Er zijn alleen de uiteenlopende opinies van geleerden en sjeiks wereldwijd.

Ibrahim wijst naar bandjes van verschillende sjeiks uit Saoedi-Arabië, Egypte, Koeweit en elders. ,,Er zijn bovendien allerlei soorten jihad'', lijkt Ibrahim zich alvast in te dekken tegen een mogelijke oproep tot jihad zo dadelijk. ,,Ikzelf pleeg al jihad door mijn omgeving te adviseren over religie, en hen te wijzen op de onderdrukking van medemoslims in Palestina en Afghanistan. Je kunt ook geld geven voor de vluchtelingen of de strijders.''

Terwijl het Qatarese verkeer verderop rustig doorgaat, neemt Qaradawi het woord. Dat de aanslagen in New York misdadig waren, maar de Amerikaanse bombardementen op Afghanistan niet minder; bij beide sterven burgers. Dat ,,de zionistische entiteit'' het toppunt vormt van terreur, en dat door Palestijnen gepleegde zelfmoordaanslagen legitieme zelfverdediging zijn tegen de Israëlische bezetting.

Maar de jihad van Bin Laden, nee, daar schaart Qaradawi zich niet achter.

Vervolg QATAR: pagina 3

Een colaatje en praten over jihad

Vervolg van pagina 1

Dat sjeik Qaradawi zich niet achter de jihad schaart, is een opluchting voor professor Abdel-Hamid al-Ansari, die aan de universiteit van Qatar internationale betrekkingen en de islam doceert en publiceert in toonaangevende kranten als Sharq al-Awsat en Al-Watan.

Geduldig licht Al-Ansari toe dat jihad primair wordt uitgelegd als de strijd van de gelovige om zondige impulsen te weerstaan. Ook is er de kleine jihad: de verdediging van moslims in het nauw. Dus vindt Al-Ansari dat de moslims in Afghanistan in het nauw zitten? Hij zucht eens diep: ,,Er is een jihad nodig, maar dan tegen de Talibaan. Zij onderdrukken de vrouw en hebben Boeddhabeelden verwoest. Ze zijn betrokken bij drugshandel en beschermen terroristen. Jihad is niet alleen verdediging van moslims tegen externe agressie, maar ook tegen onderdrukking door moslimleiders zelf.''

Het is onduidelijk hoeveel van 's werelds 1,2 miljard moslims de ideeën van Al-Ansari delen, geeft hij toe, want opiniepeilingen kennen hele en halve dictators in de islamitische wereld nauwelijks. Maar Al-Ansari put hoop uit het zeer geringe aantal moslims die tot nu toe wereldwijd de straat opgingen voor Bin Laden; ongeveer een op de honderdduizend.

Al-Ansari's optimisme zou een deuk krijgen als hij mee had geluisterd bij de gesprekken even later met studenten in het recreatiegebouw Men's Building – 60 procent van de studenten aan de universiteit van Qatar is vrouw. Mannen en vrouwen krijgen les op dezelfde campus van dezelfde docenten, maar in gescheiden collegezalen. ,,Osama bin Laden is een held en de heilige oorlog een plicht'', zegt een jongeman in witte jurk als hij klaar is met tafelvoetballen. ,,Natuurlijk is het verkeerd om burgers te doden, maar dit was noodzakelijk. Al die Amerikaanse steun voor Israël, de bombardementen op Irak...'' Maar waar wacht hij dan op? Waarom is hij niet aan het vechten? De jongeman haalt de schouders op: ,,De grens van Afghanistan zit dicht. En ik moet mijn studie afmaken.''

Abdallah, een al wat oudere student in Westerse kledij zegt vanachter een glas Coca-Cola: ,,De Israëlische geheime dienst Mossad zit achter de aanslagen in Amerika, en nu krijgt Osama bin Laden het in de schoenen geschoven. Heb jij bewijzen van de Amerikanen gezien tegen Bin Laden? Bin Laden is geen terrorist, hij is een sober man. Moge hij snel leider worden van de Arabische wereld en de regeringen hier van de kaart vegen. Alleen met een vroom man als Bin Laden zullen we sterk genoeg zijn om een einde te maken aan de Amerikaanse overheersing.'' Dus hij neemt binnenkort de wapens op? Abdallah schudt van nee. ,,Ik zou wel willen. Maar ik heb vijf kinderen. Die moet ik verzorgen.''

Student sociologie Ali zegt buiten gehoorsafstand van de rest: ,,Osama is een held want hij heeft de Amerikanen laten zien dat ze niet ongestraft met Arabieren kunnen sollen. Maar hij is geen Nasser, hij heeft geen visie.'' Ziet Ali geen tegenspraak tussen het luxe leven hier in Qatar, en de steun voor de puristische Bin Laden? Stuk voor stuk komen de steenrijke studenten met de auto naar de universiteit. Hun zusjes mogen studeren, zelf kunnen ze onbeperkt op internet, en op de satelliet naar Eurosport en The Movie Channel kijken. Dat gaan ze allemaal verliezen als Bin Laden de baas wordt. Ali schudt het hoofd: ,,Wij kijken niet naar The Movie Channel. Wij kijken naar Sexview en Adult Films, ik heb hun sites op internet gekraakt. De mensen hier zijn verveeld, Bin Laden is afleiding. Maar weet je waar mijn medestudenten zich hier echt druk over maken?'' Hij laat zijn blik rusten op de biljarttafel. ,,Wat Manchester United dit weekeinde heeft gespeeld.''