Zelfcensuur

De Amerikaanse televisienetten zenden de toespraken van Osama bin Laden niet meer integraal uit en daar heb ik begrip voor. Niet omdat er geheime boodschappen in Bin Ladens toespraken verborgen zouden zijn. Dat lijkt me een smoes van de Amerikaanse regering. Er zijn efficiëntere manieren om in het geheim te communiceren. Juist door hun onverbloemdheid zijn die in het Arabisch gestelde redes van Bin Laden of zijn aanhangers een machtiger terreurwapen dan een kruisraket op een reeds kapot Afghaans gebouw. Het gaat niet zomaar om de ene democratische mening tegenover de andere, zoals Marijnissen tegenover Melkert. De vertaalde toespraken zaaien angst, zeker in de Verenigde Staten en hitsen potentiële aanhangers op om met de terreur mee te doen. Bijvoorbeeld door onschuldig waspoeder te sturen naar de Amerikaanse ambassade in Den Haag zodat daar miltvuurpaniek ontstaat.

De televisie geeft Bin Laden met minieme middelen een maximaal effect. Zijn ster is ver boven zijn werkelijke macht uit gestegen.

Miltvuurpoeder is eng maar niet besmettelijk. Het blijft beperkt tot degene die ermee in aanraking komt. En dan heeft het slachtoffer nog twee dagen om antibiotica in te nemen, zei een deskundige gisteren in Netwerk. Het is geen massavernietigingswapen. Waarom moet Netwerk dan meteen in de uitzending inbreken om te rapporteren over een pakketje met poeder in de Amerikaanse ambassade? Ze hadden het gehoord van de lokale Haagse zender Radio West en daar had het beter toe beperkt kunnen blijven. Is het niet beter om eerst uit te zoeken of het miltvuurpoeder is? Juist door het ongeduld van de elektronische media verspreidt zich in Nederland en in Duitsland miltvuurpaniek zonder dat er een bacterie aan te pas is gekomen. Dat is wel een erg gemakkelijk succes van een idioot die meedrijft op de terreurgolf en waarschijnlijk niets te maken heeft met Bin Laden. In Amerika worden al jaren lang waspoeders in enveloppen gestuurd om mensen te terroriseren.

Burgemeester Deetman van Den Haag hoorde het pseudo-nieuws niet van de ambassade maar van Radio West. Zijn interview met die zender werd meteen uitgezonden op Netwerk. Hij betreurde dat het nieuws naar buiten was gekomen. ,,Eerst moet maar blijken dat het zo is'', zei hij terecht. In Duitsland zijn geadresseerden van poederenveloppen in quarantaine geplaatst maar dat is een Duitse eigenaardigheid. Daar moet je al in quarantaine voor de eerste de beste darmcatarre.

In Amerika is hysterie uitgebroken. Antibiotica en gasmaskers zijn uitverkocht. Mensen met griep denken dat ze dood gaan. Terwijl de minieme kans groter is dat hun griepje zonder enige terreuraanslag een levensbedreigende longontsteking wordt. Vandaar dat ik de kritiek gisteren in Netwerk op de Amerikaanse zelfcensuur zelfgenoegzaam vind. Kees Brants, Tilburgs mediadeskundige (zijn wij dat niet allemaal?), vond de zelfcensuur in strijd met alles waar Amerika als democratisch land voor staat. Maar de toespraken van Bin Laden en zijn zegslieden komen hier minder hard aan dan in Amerika. Als de binnenstad van Tilburg was ontploft, zou Brants er ongetwijfeld genuanceerder over denken.

Uiteraard is het een vorm van zelfcensuur van Amerikaanse media, op verzoek van de Amerikaanse regering. Bin Laden is groot nieuws en dat wordt niet meer integraal uitgezonden. Maar Nederlandse media laten zich veel sneller intimideren dan Amerikaanse. Nadat `de media' zijn aangevallen door de ministers Van Boxtel en De Vries, burgemeester Opstelten en alle moslimorganisaties durven ze geen melding meer te maken van bijval voor Bin Laden van een kleine minderheid van Nederlandse moslims. Ik kan de angst van moslims voor een extreem imago wel begrijpen, zeker met die aanslagen op moskeeën. Juist door te laten zien dat extremisten in de minderheid zijn, maken media duidelijk dat de overgrote meerderheid van moslims gematigd is. Moslims blijven dan niet langer een vormeloze, anonieme groep van mensen met dezelfde mening. Het is wennen aan deze terreur die enkelingen in staat stelt om in een omdraai ploegen tot kanonnen om te smeden.