Vooral tevredenheid na vrijspraak Waterdrinker

De schrijver Pieter Waterdrinker is deze week ook in cassatie vrijgesproken van het maken van antisemitische en beledigende opmerkingen jegens de burgemeester van Zandvoort in zijn debuutroman Danslessen (De Arbeiderspers, 1998). Het cassatieverzoek, ingediend door het Openbaar Ministerie, werd door de Hoge Raad verworpen. ,,Het is het einde van een driejarig minidrama, waarin de Nederlandse staat mij op de hielen zat,'' meldt een opgeluchte Waterdrinker (een pseudoniem van Telegraaf-correspondent Pieter van der Sloot) vanuit Termez, een stad vlakbij de Afghaanse grens in Oezbekistan. Oorzaak van de slepende affaire was één passage in Danslessen, waarin een anoniem personage roept: `Wat wil je ook, met zo'n joodje aan het hoofd'. Met `joodje' werd burgemeester Rob van der Heijden bedoeld.

Van der Heijden diende kort na het verschijnen van Danslessen een klacht in wegens belediging en antisemitisme. De Haarlemse rechtbank veroordeelde Waterdrinker aanvankelijk tot een boete van vijfhonderd gulden, maar in hoger beroep werd de auteur vrijgesproken. Toen het OM, tot veler verbazing, besloot om in cassatie te gaan, ontstond een unieke situatie: nooit eerder hoefde de Hoge Raad zich te buigen over uitspraken van een romanpersonage.

,,Het is nooit leuk om in cassatie bot te vangen,'' meldt een woordvoerster van het OM. ,,Maar er is ook een positieve kant. Wat het Hof oorspronkelijk zei, dat uitspraken van romanpersonages per definitie niet in de mond van de auteur kunnen worden gelegd, is door de Hoge Raad verworpen.'' De Hoge Raad sprak de auteur desondanks vrij omdat het citaat in de hele context van het boek gezien niet bedoeld was als een antisemitische uitspraak.

Ook Rob van der Heijden, naast Zandvoortse burgervader tevens voorzitter van de stichting die de joodse tegoeden uitkeert (Stichting Maror-gelden Overheid), is tevreden met die nuancering. Maar met passages als die in Danslessen blijft hij moeite houden. ,,Juist in deze tijd moeten we uitermate alert zijn op opmerkingen die een discriminatoir karakter hebben,'' aldus Van der Heijden.

Schrijver Rudy Kousbroek, van het begin af pleitbezorger van het standpunt van Van der Heijden, vindt het gek dat Waterdrager de echte naam van de burgemeester heeft gebruikt. ,,Waarom heeft hij nooit gezegd of dat toeval of opzet was?'' ,,Veel inwoners van Zandvoort zijn xenofoob'', meent Waterdrinker, wiens tweede roman Liebmans ring volgende maand verschijnt. ,,Door Van der Heijden te noemen wilde ik een link leggen naar de actualiteit. Of dat een gelukkige keuze was, is weer een andere vraag.''