Instemming met keuze voor Naipaul

In de literaire wereld is instemmend gereageerd op de toekenning van de Nobelprijs voor Literatuur aan de Britse schrijver V.S. Naipaul, gisteren. Dit ondanks kritiek op Naipauls politieke stellingnames, met name over kolonialisme en de islam.

Naipaul (69) gold al jarenlang als favoriet voor de Nobelprijs, maar toonde zich verrast door de toekenning. ,,Ik dacht dat ik niet langer in aanmerking kwam.'' Hij ziet de prijs als een eerbetoon ,,aan India, het land van mijn voorvaderen, en aan de andere landen op het subcontinent.'' Gevraagd naar hoe hij de prijs zou vieren, zei hij tegen de Associated Press: ,,Misschien stop ik een paar dagen met piekeren.''

Ook Naipauls uitgeverij Picador lijkt enigszins verrast. Bij de bescheiden Picador-stand op de Buchmesse in Frankfurt, verwijst niets naar de Nobelprijs. Volgens hoofdredacteur Peter Straus zijn er geen plannen om Naipaul naar de Buchmesse, die nog tot en met het weekeinde duurt, te halen. ,,Hij houdt niet van reizen.'' De door zijn geboorteland Trinidad en Tobago op de Buchmesse gereserveerde stand is overigens ingenomen door uitgevers uit Honduras en Guatemala.

Wel aanwezig op de Buchmesse is Harry Mulisch, die zich niet teleurgesteld toont dat de Nobelprijs opnieuw aan hem is voorbijgegaan. ,,Die prijs maakt van de literatuur een competitie – en ik hou niet van sport.'' Van Naipaul heeft hij niets gelezen, hij kent de schrijver alleen van een ontmoeting in Amsterdam ,,als een onaangenaam mens die met zijn verheven instelling een zaal schoffeerde.''

Naipauls kritiek op de islam wordt hem nog steeds niet in dank afgenomen. Anderen verwijten hem racisme. Edward Said, hoogleraar Engelse taal- en letterkunde aan de Columbia-universiteit in New York en geboren Palestijn, zei dat Naipaul wordt beschouwd als een ,,meesterromancier en een belangrijk getuige van de disintegratie en de hypocrisie van de Derde Wereld'', maar dat hij in de postkoloniale wereld ,,afgeschilderd wordt als een venter van stereotiepen en afschuw voor de wereld die hem heeft voortgebracht.''

De dichter Derek Walcott, de Caraïbische Brit die in 1992 de Nobelprijs kreeg, noemde Naipaul ,,de beste schrijver van een Engelse zin'', maar zei ook dat Naipauls proza ,,de littekens heeft van klierziekte en een afkeer van negers.''

Naipauls uitgever in Nederland, Emile Brugman van Atlas, had ,,heel erg gehoopt'' op een uitverkiezing van Naipaul. ,,Toen ik gisteren aan de radio zat, was hij de enige naam in mijn hoofd.'' Hoewel er in de loop der jaren tegen de twintig boeken van Naipaul in Nederlandse vertaling verschenen, zijn het nooit bestsellers geweest, zegt Brugman. ,,Wat dat betreft denk ik dat dit een onwaarschijnlijk groot verschil kan maken.''

BOEKEN: pagina 1