`Het verraad van Amerika'

Amerika heeft de Afghaanse bevolking eind jaren tachtig in de steek gelaten. Nu brengt het nieuw onheil, zegt het voormalige hoofd van de Pakistaanse geheime dienst.

Een ommuurde villabuurt in de wijk Chaklala van Rawalpindi. Hier woont luitenant-generaal bd Hameed Gul, van 1987 tot 1989 hoofd van de machtige geheime dienst, de Inter Services Intelligence (ISI). Het was de tijd van de Koude Oorlog toen Afghanistan de islamitische guerrilla tegen de sovjet-bezetting haar climax bereikte. Pakistan, toen nog onder Zia ul-Haq, fungeerde als draaischijf voor de miljardensteun van het Westen aan de Afghaanse mujahedeen. Gul verdeelde de Amerikaanse wapens onder de strijdgroepen. Nu de kaarten rond Afghanistan opnieuw worden geschud, zijn de VS terug. Het zal hen slecht bekomen, zegt Gul.

Onder sterke Amerikaanse druk sloot president Musharraf zich aan bij de internationale coalitie. ,,De president wekt de indruk Afghanistan voor onheil te willen behoeden én te handelen in het nationale belang. Hij heeft niet kunnen voorkomen dat er aanvallen op Afghanistan worden uitgevoerd. En hier gaan mensen de straat op.''

Relatief slechts een kleine groep.

,,Nee, het is serieus. De demonstraties zullen groter worden. De Pakistanen die nu de straat op gaan zijn niet uit op een confrontatie met het leger. Zij respecteren en vertrouwen het leger. Maar het kan uit de hand lopen. In de twee aan Afghanistan grenzende provincies lopen de emoties hoog op. Dat kan leiden tot etnische verdeeldheid.''

Musharraf zegt dat voor hem het nationale belang van Pakistan voorop staat. Wat was in de jaren tachtig het nationale belang om in Afghanistan te interveniëren?

,,Na de inval van de Sovjet-Unie stond Pakistan op tegen de communistische indringers en de hele vrije wereld, ook Nederland, was maar al te graag bereid ons te helpen. Pakistan werd in 1980 een frontlijnstaat, niet alleen voor de moslimwereld maar ook voor het vrije Westen. Nog geen jaar later begonnen de VS hulp te geven. Het was gemakkelijk: ze hoefden zelf niet te vechten.''

U verdeelde de wapens onder de mujahedeen. Pakistans voorkeur ging daarbij uit naar krijgsheer Hekmatyar.

,,Er was geen sprake van politiek favoritisme. We hanteerden puur professionele criteria. Je geeft de wapens aan de sterkste partijen, degenen die het best zijn getraind, met de grootste discipline. Je geeft ze niet aan softies. Daarom kregen Hekmatyar en Rabbani (lid van de Noordelijke Alliantie en formeel nog steeds president van Afghanistan) het meest.''

Na het vertrek van de sovjet-troepen kregen de mujahedeen de kans een eigen regering samen te stellen, maar ze gingen met elkaar op de vuist. Dat moet u erg hebben teleurgesteld?

,,Al voordat de Russen zich teruggetrokken hadden de mujahedeen een interimregering opgezet. Maar toen kwamen de VN tussenbeide. Er moest zo nodig een breed opgezette regering komen waarin ook de ex-communisten en de royalisten zaten. Dat was niet acceptabel voor de mujahedeen. Nu wordt opnieuw gesproken over een brede regering. Als de VN en de VS zich er toen niet mee hadden bemoeid, was het heel anders gelopen. Zij wilden een situatie creëren die rijp was voor een burgeroorlog. De regering van de mujahedeen zou een islamitische regering zijn geweest, net zoals die van de Talibaan. De Amerikanen waren niet geïnteresseerd in het lot van de Afghaanse bevolking. Toen de Russen waren verslagen, liepen ze eenvoudigweg van het toneel. De bevolking werd aan haar lot overgelaten. Het was het meest verwerpelijke verraad in de geschiedenis.''

Toch waren de Amerikanen uw vrienden.

,,Ze hebben ons verraden, maar bovenal Afghanistan. Dat de VS nu de enige supermacht ter wereld zijn, hebben ze te danken aan de Afghanen. Zelf hebben ze er niet voor hoeven te werken. Het arme Afghanistan heeft hun de status van supermacht geschonken. 1,6 miljoen Afghanen hebben hun leven ervoor verloren. Nu worden opnieuw Afghanen gedood. Hun gedrag is erger dan dat van de nazi's.''

Welke rol heeft u gespeeld bij de opkomst van de Talibaan?

,,Geen enkele, ik was al uit het leger. Maar ik steun de Talibaan nu wel. Je moet ze beschouwen als soldaten die rebelleerden tegen de commandanten die Afghanistan naar de afgrond voerden. Afghanistan was ten prooi gevallen aan chaos en geweld. Door de machtsstrijd tussen de verschillende groepen was er anarchie ontstaan. Ontvoeringen, groepsverkrachtingen van vrouwen, plunderingen, moordpartijen. De Talibaan herstelden de rust. Zij vormden een normale regering, wat daarvoor nooit mogelijk was. Maar de internationale gemeenschap heeft nooit met de Talibaan willen praten. Alles wat ze tot stand hebben gebracht wordt nu weer vernietigd. Straks maken de krijgsheren weer de dienst uit.''

Kent u Osama bin Laden?

,,Ik heb hem een keer ontmoet, acht jaar geleden op een bijeenkomst in Khartoum waarop ook andere mujahedeenleiders waren uitgenodigd.''

Zit hij achter de aanslagen in de VS?

,,Dat weet ik niet. De VS moeten met bewijzen komen. Op basis van mijn ervaring geloof ik niet dat Osama bin Laden en zijn organisatie in staat zijn tot zo'n operatie. Sharon, de Israëlische geheime dienst zijn dat wel.''

Overleven de Talibaan?

,,Ik weet niet of de Talibaan-regering blijft zitten, maar de Talibaan zullen een belangrijke factor blijven. Ze zullen de sympathie van de bevolking behouden. De omstandigheden zullen veel slechter worden, maar ze zullen blijven strijden met steun van de bevolking. Je kunt de Afghanen niet met geweld een coalitie opdringen. Op het moment dat een nieuwe regering wordt geïnstalleerd, zullen de problemen pas echt beginnen. Zo'n regering zal worden aangevallen, falen en om hulp vragen. Dat zal mogelijk de Amerikanen verleiden binnen te komen.''

Hoe bedoelt u?

,,De VN willen Afghanistan nu een brede regering opleggen. Maar geen enkel land zal troepen willen sturen om zo'n regering te hulp te schieten. Misschien zullen de Amerikanen dat doen. Maar dan zal het hen net zo vergaan als in Somalië. Ze zullen niet weten hoe snel ze weg moeten komen uit Afghanistan. En dan moeten ze ook hun aanwezigheid in het Midden-Oosten opgeven. De VS zullen geheel geïsoleerd komen te staan in de wereld. En China zal binnen vijf jaar in plaats van 25 jaar een supermacht zijn.'' Hij lacht. ,,Het is wel een realistisch scenario'', zegt hij.