Tevredenheid buiten Randstad

Volgende week verschijnt voor de zevende keer de Keuzegids Hoger Onderwijs met beoordelingen van honderden studies aan hbo's en universiteiten. Op deze pagina samenvattingen van de uitkomsten van enkele van de populairste studierichtingen.

Studenten aan hogescholen en universiteiten zijn het meest tevreden over hun studies wanneer zij niet in de Randstad studeren. Dat kan al jaren geconcludeerd worden uit de Keuzegids Hoger Onderwijs. Deze gids publiceert dit jaar voor de zevende keer een overzicht van bijna alle Nederlandse studies aan hbo en universiteit, met kwaliteitsoordelen op basis van enquêtes onder studenten en oordelen van visitatiecommissies.

Er zijn in Nederland dertien universiteiten, en gemeten naar de tevredenheid van studenten komt de eerste Randstedelijke universiteit pas op de zevende plaats: de Vrije Universiteit in Amsterdam. De topdrie bestaat uit Enschede, Tilburg en Maastricht. Die laatste universiteit is ooit begonnen met het zogeheten probleemgestuurd onderwijs, waarbij studenten meer zelfstandig aan de slag gaan. Studenten zijn hier tevreden over, en andere opleidingen die dit model hebben overgenomen, krijgen goede waarderingen.

Voor de hogescholen geldt hetzelfde: instituten in de regio krijgen vaak een betere waardering. Het beste oordeel krijgt de Haagse Hogeschool; deze staat op de zestiende plaats van de negenendetig hbo-instellingen in Nederland.

HOGESCHOLEN

Pabo

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 2 procent

Bruto aanvangssalaris: 3.847 gulden

De opleiding voor leraren in het basisonderwijs, de pabo, is de grootste hbo-studie in Nederland. De laatste zeven jaar is het aantal eerstejaars aan de pabo's zelfs verdubbeld tot circa achtduizend. En nog hoeven studenten niet bevreesd te zijn dat werkloosheid dreigt, want de scholen staan te springen om nieuwe leraren. En doordat veel van de huidige onderwijzers bijna met pensioen gaan, zal het tekort nog wel even voortduren. De overheid streeft er ook naar het beroep aantrekkelijker te maken door de klassen te verkleinen en de salarissen te verhogen. Goede vooruitzichten dus voor studenten.

Groeiende studentenaantallen zorgen bij opleidingen vaak voor problemen. Docenten zijn minder aanspreekbaar, de zelfstudieruimtes worden te vol en er zijn te weinig computers. Vooralsnog hebben de pabo's de groei redelijk kunnen bijbenen. Slechts enkele van de 41 pabo's kampen met klachten over gebrekkige beschikbaarheid van faciliteiten en docenten.

De pabo's krijgen een redelijk hoog rapportcijfer van hun studenten: een 7,03 iets lager dan de 7,14 van vorig jaar. De drie scholen die vorig jaar de lijst aanvoeren, staan nu ook in de top-3, zij het in een andere volgorde: Helmond (Kempel), rapportcijfer 7,96; Zeist (Helicon), 7,84; Zwolle (KPZ), 7,69. In het algemeen worden de kleinschalige opleidingen het best gewaardeerd.

Nog steeds onderaan staat de Amsterdamse EFA, zij het dat nu alleen nog de Montessori-tak diep in de problemen zit. De helft van de studenten hier heeft spijt indertijd deze school gekozen te hebben.

Commerciële economie

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 2 procent

Bruto aanvangssalaris: 3.953 gulden

Van alle heao-opleidingen is commerciële economie met zo'n vijfduizend de populairste. De opleiding richt zich op marketing, een sector waar nu nog gemakkelijk een baan gevonden kan worden. Maar de perspectieven zijn sterk afhankelijk van de conjunctuur, die zich nu niet bepaald gunstig ontwikkelt. Toch blijven de eerstejaars toestromen, met studentenstops in Amsterdam (HvA), Breda en Utrecht tot gevolg.

Anders dan bij de pabo's heeft de beschikbaarheid van faciliteiten en docenten te lijden onder de grote studentenaantallen. Veel hogescholen investeren fors in hun faciliteiten, maar lang niet overal leidt dit tot verbeteringen.

De beste beoordelingen krijgen de opleidingen in Breda, Leeuwarden en Zwolle.

Bedrijfseconomie

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 1 procent

Bruto aanvangssalaris: 3.814 gulden

De op een na populairste heao- studie, bedrijfseconomie, is veel meer intern gericht dan de commerciële variant: niet op de buitenwereld, maar op de administratie. De perspectieven op de arbeidsmarkt zijn wat minder conjuctuurgevoelig dan bij commerciële economie.

Ook bij bedrijfseconomie staat de opleiding in Breda bovenaan de lijst van meest gewaardeerde studies, met het rapportcijfer 7,03. Daarna komen Arnhem (6,98) en Emmen (6,95). Onderaan staan Rotterdam (de HES, met een 6,41), Groningen (6,41) en Utrecht (6,37). Sowieso staan de opleidingen met de beste oordelen in het zuiden en oosten van Nederland. De beste school in de Randstad staat pas op de tiende plaats op een lijst van eenentwintig.

Verpleegkunde

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 2 procent

Bruto aanvangssalaris: 3.197 gulden

Net als in het onderwijs zijn ook de tekorten in de gezondheidszorg nijpend. Veel moeite om een baan te vinden hoeven afgestudeerden dus niet te doen, maar de salarissen die hun dan te wachten staan zijn allerminst riant. Ze verdienen honderden guldens minder dan collega-hbo'ers, en veel beter zal dat in de toekomst niet worden.

Er is dit jaar geen enquête gehouden onder studenten. Op basis van eerdere peilingen en rapporten van visitatiecommissies kan geconcludeerd worden dat de opleidingen in Zwolle (gereformeerd) en Eindhoven een goede opleiding aanbieden. Leiden en Amsterdam krijgen de meeste kritiek.

Sociaal-pedagogische hulpverlening

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 3 procent

Bruto aanvangssalaris: 4.116 gulden

Sociaal-pedagogische hulpverlening (sph) is een opleiding voor wie hulp wil bieden aan mensen in nood. Dat kan lopen van ouders met gehandicapte kinderen, tot verslaafden en hoogbejaarden. Het is een studie die redelijke vooruitzichten op de arbeidsmarkt biedt. Het overgrote deel van de studenten is vrouw, wat de opleidingen ertoe heeft gebracht veel energie te steken in het werven van mannelijke eerstejaars.

De sph-opleidingen zijn vaak bekritiseerd omdat ze te licht en te vaag zouden zijn. Maar inmiddels hebben veel scholen gewerkt aan een dieper èn breder opleidingsprogramma, met meer aandacht voor de praktijk. Nog steeds echter zijn de opleidingen niet te zwaar: studenten zijn tevreden over de `studeerbaarheid'.

De oordelen die studenten geven over de kwaliteit van het onderwijs zijn dan ook redelijk. In het algemeen krijgen de opleidingen in Maastricht en Driebergen de beste beoordelingen, met rapportcijfers van respectievelijk 7,33 en 7,32. Direct daarna komt de gereformeerde opleiding in Zwolle (7,28). Onderaan de ladder staan Utrecht (6,72), Sittard (6,49) en Groningen (6,34).

Informatica

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 0 procent

Bruto aanvangssalaris: 4.673 gulden

Waar de groei van het aantal pabo-studenten de komende jaren waarschijnlijk niet voor problemen op de arbeidsmarkt zal zorgen, lijkt op het gebied van de informatica sprake van varkenscyclus. De eerste fase hiervoor is althans al ingezet, met 4.500 eerstejaars studenten in 2000, tegen 1.500 zes jaar geleden. Dit jaar zijn er ook zestien nieuwe opleidingen begonnen in een breed scala aan varianten. Of al die nieuwe studenten bij hun afstuderen nog aan een baan kunnen komen, is lang niet zeker.

De twee hoofdstromen binnen de informatica-opleidingen zijn bedrijfskundige informatica (van oorsprong een heao-studie, met het accent op organisatie) en hogere informatica (met veel meer nadruk op techniek). Binnen de eerste groep doet de opleiding in Breda het het best, met een gemiddeld studentenoordeel van 7,18. Daarna komen Diemen en Alkmaar (resp. 6,75 en 6,74). Opmerkelijk is dat veel studenten klagen over een gebrek aan computerfaciliteiten. Dikke onvoldoendes hier krijgen de scholen in Rotterdam, Amsterdam (de HES), Enschede, Eindhoven, Leeuwarden en Utrecht. De eerste drie krijgen ook de minste totaalwaardering.

Bij hogere informatica zijn drie scholen met een gemiddeld rapportcijfer van (net iets) meer dan een 7: Leeuwarden, Eindhoven en Den Bosch. Het minst scoren Den Haag (6,62), Amsterdam (HvA, 6,53) en Groningen (6,44).

UNIVERSITEITEN

Rechten

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 3 procent

Bruto aanvangssalaris: 3.847 gulden

De studie Nederlands recht trekt de meeste universitaire studenten: zo'n vierduizend per jaar. Na een gezamenlijke basisstudie van twee jaar volgen specialisaties als notarieel en fiscaal recht en strafrecht. De arbeidsmarktperspectieven en de aanvangssalarissen verschillen per specialisatie.

De brede rechtenstudies zijn lang een soort vluchtheuvel geweest voor mensen die (nog) niet wisten wat ze willen studeren of een niet al te moeilijke studie wilden volgen. Veel faculteiten hebben in de loop der jaren de kritiek gekregen te weinig eisen aan studenten te stellen en te veel een schoolse boekenstudie te blijven. In de loop der jaren is dat veranderd. Zo zijn er vaak minder hoorcolleges en meer werkgroepen. Dit vereist echter ook goede faciliteiten, en die schieten nogal eens tekort. Vooral de Vrije Universiteit krijgt een slechte beoordeling op dit gebied.

De beste faculteiten zijn Tilburg (rapportcijfer 7,46), Nijmegen (7,27) en Rotterdam (7,04). Onderaan staan Utrecht (6,85), Leiden (6,69) en de Universiteit van Amsterdam (6,64)

Economie

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 1 procent

Bruto aanvangssalaris: 4.750 gulden

Jaarlijks beginnen bijna drieduizend studenten aan een studie economie. De perspectieven op de arbeidsmarkt zijn goed en de aanvangssalarissen hoog. Net als rechten is ook economie een brede opleiding die nogal wat studenten trekt die de opleiding hebben gekozen zonder een duidelijke motivatie. Dit, in combinatie met de grote studentenaantallen (bijvoorbeeld 700 eerstejaars in Rotterdam), maakt het al gauw moeilijk een boeiend leerprogramma op te zetten. Hoorcolleges zijn vaak massaal en er wordt weinig in kleine groepjes gewerkt. Vooral de faculteiten in Rotterdam en Amsterdam (VU en UvA) worstelen met dit probleem, wat zich vertaalt in lage oordelen van studenten wat betreft zelfstandigheid.

Wel goed scoren Nijmegen dat een beperktere opleiding biedt maar wel kleinschalig is (rapportcijfer 7,39), Tilburg (7,17) en Maastricht (7,08). De beide Amsterdamse faculteiten krijgen het minste oordeel (6,72 voor de VU en 6,71 voor de UvA).

Psychologie

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 4 procent

Bruto aanvangssalaris: 3.800 gulden

Psychologie is met bijna 2.500 eerstejaars een grote studie. Afgestudeerden hebben het nooit heel gemakkelijk gehad: de werkloosheid onder hen is relatief hoog, en wie een baan heeft, heeft vaak geen vast contract.

Er zijn nu nog negen universiteiten die een studie psychologie aanbieden, en in 2002 zal ook de Universiteit Twente de studie verzorgen. Niet allemaal bieden ze evenveel specialisaties. De UvA biedt het breedste programma, van functieleer tot klinische psychologie en van economische tot neuropsychologie. Rotterdam biedt de minste specialisaties.

De beste oordelen van studenten kregen de opleidingen in Maastricht (rapportcijfer 7,30) en Leiden (7,13). Onderaan de lijst staan de Vrije Universiteit (6,60) en Nijmegen (6,99).

Geneeskunde

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 1 procent

Bruto aanvangssalaris: 5.000 gulden

Geneeskunde is een opleiding met een numerus fixus, een beperking van het aantal toegelaten studenten. Omdat het tekort aan artsen groot is, en de komende jaren alleen maar zal groeien, is de numerus fixus onlangs verruimd. De acht medische faculteiten hebben nu plek voor 2.140 studenten tussen de 242 en 289 studenten per opleiding. Door de tekorten is het heel makkelijk werk te vinden, maar de werkdruk voor medici ligt hoog.

Studenten zijn tevreden over de medische facuteiten: de gemiddelde rapportcijfers liggen overal hoger dan een 7. Het best scoort Maastricht, met een 7,64. Vooral de nadruk die Maastricht legt op zelfstandigheid van de studenten wordt goed gewaardeerd. Op de tweede en derde plaats komen Groningen (7,43) en Nijmegen (7,37). Onderaan staan Leiden (7,08) en Utrecht (7,00).

Het studietempo van medische studenten ligt, vergeleken met andere studies, zeer hoog. Zeker gezien de zwaarte van het programma kan dat opmerkelijk genoemd worden. De studenten in Maastricht zijn het snelst. Zij zijn niet toevallig ook degenen die het meest tevreden zijn over de studiebegeleiding die zij krijgen.

Bouwkunde en civiele techniek

Positie pas afgestudeerden

Werkloosheid: 1 procent

Bruto aanvangssalaris: 4.550 gulden

Bouwkundigen en civiele ingenieurs kortweg constructeurs van huizen en bruggen vormen de grootste groep studenten aan de technische universiteiten. De TU Delft biedt beide studies aan, en verder kun je civiele techniek studeren in Enschede en bouwkunde in Eindhoven. De studies in Delft kregen de minst goede oordelen van studenten: 6,94 voor civiel en 6,59 voor bouwkunde. Enschede kreeg een 7,09 en Eindhoven een 7,04. Bouwkundigen in Delft klagen vooral over het gebrek aan computerfaciliteiten.