Konijn met menselijke trekjes

Beatrix Potter, de Engelse schrijfster van kinderboekjes die ze zelf illustreerde, moet een eenzame jeugd hebben gehad waarin ze zich stierlijk verveelde. Ze werd in 1866 geboren in Londen in een stijf, burgerlijk milieu. Haar ouders waren vermogend, maar hadden geen toegang tot de adellijke kringen. Omgang met lieden uit de werkende klasse vonden ze beneden hun stand. Zo groeide Beatrix Potter op in een wereld zonder sociale contacten. Naar school ging ze niet, gouvernantes brachten haar de nodige basiskennis bij. Bij gebrek aan ander vertier leerde ze complete Shakespeare-drama's uit haar hoofd. Haar nieuwsgierigheid leefde ze uit in een vergaande belangstelling voor dieren en planten. Al vroeg smokkelde ze samen met haar broer dode dieren het huis in, kookte ze uit, bestudeerde botten en organen en maakte schetsen en tekeningen. Tijdens de lange zomervakanties in het Lake District gingen de twee kinderen Potter op zoek naar fossielen en paddestoelen. Beatrix maakte zelfs een hele studie van bospaddestoelen, die ze beschreef en schilderde. Een serie van haar gedetailleerde aquarellen van paddestoelen maakt deel uit van de overzichtstentoonstelling 100 jaar Pieter Konijn, een initiatief van Kasteel Groeneveld in Baarn. De tentoonstelling toont originele prenten, aquarellen en voorstudies van Potter, eerste drukken van haar boekjes, brieven en foto's. Voor kinderen is een speciale speelzolder ingericht met spelletjes, kijkdozen, een Pieter Konijn-video en leesboekjes. Bij de tentoonstelling heeft uitgeverij Rubinstein het jubileumboek Pieter Konijn Honderd Jaar later samengesteld. Daarin wordt de wereld van Beatrix Potter van verschillende kanten belicht door bekende Nederlandse illustratoren en publicisten, onder wie Dick Bruna, Rinus Ferdinandusse, Sarah Hart, Hieke Jippes, Nelleke Noordervliet, J.J. Peereboom en Marja Roscam Abbing.

Een fotogalerij laat zien hoe Beatrix Potter van een verlegen, ernstig kijkend stadsmeisje uitgroeide tot een struise, in tweed-rokken geklede boerin. De zegetocht van haar fameuze creatie `Peter Rabbit' (Pieter Konijn) begon honderd jaar geleden. Potter had haar eerste konijnenverhaaltje al in 1893 geschreven in een brief aan het zieke zoontje van haar gouvernante. Toen ze merkte dat kinderen het prachtig vonden, besloot ze een uitgever te zoeken. Nadat zeven uitgeverijen haar manuscript hadden afgewezen, gaf de toen 35-jarige Potter in 1901 in eigen beheer `The Tale of Peter Rabbit' uit, een eenvoudig kinderprentenboekje met zwartwit-illustraties van eigen hand.

De eerste oplage van 250 exemplaren was in een mum uitverkocht. In 1902 besloot de Londense uitgeverij Frederick Warne, waarbij nog steeds de rechten berusten, het boekje in kleur uit te brengen. Het verhaal over het konijn met met menselijke trekjes, dat zich weer als een echt dier gedraagt zodra zijn blauw fluwelen jasje met koperen knopen uit is, was meteen een enorm succes. Hierna schreef Potter nog 23 verhalen met in de hoofdrollen dieren als eekhoorntje Hakketak, Poekie Poes, Benjamin Wollepluis en Jozefien Kwebbeleend.

Potter ontpopte zich al snel als een slimme zakenvrouw, die nauw betrokken was bij de merchandising van haar figuren. Al in 1903 ontwierp ze haar eigen speelgoedkonijn, dat een jaar later door een speelgoedfabrikant in productie werd genomen. Ze ontwierp ook kinderslofjes, spelletjes en behang.

Een eeuw na zijn geboorte is Pieter Konijn nog steeds een van de bekendste kinderboekfiguren. De verhalen zijn vertaald in 35 talen. De Nederlandstalige editie wordt sinds 1968 verzorgd door Uitgeverij Ploegsma in Amsterdam. Over de hele wereld gaat er jaarlijks meer dan 750 miljoen om aan promotie-artikelen, waaronder ook baby- en kleuterkleding. Ook de bezoeker van kasteel Groeneveld kan een keur aan Potter-figuurtjes kopen, in de vorm van muziekdoosjes, bekers, potloden of pluchen beesten.

Beatrix Potter kocht van de opbrengsten een boerderij in het Lake District. Toen ze 47 was, trouwde ze met de lokale makelaar-notaris William Heelis het huwelijk ging nog bijna niet door omdat haar ouders tegen waren. Ze stopte met schrijven en illustreren en wijdde zich tot haar dood in 1943 alleen nog aan haar echtgenoot, het fokken van schapen en het behoud van het landschap van het Lake District, dat haar zoveel inspiratie had opgeleverd.

100 jaar Pieter Konijn - Beatrix Potter in Kasteel Groeneveld, Baarn. T/m 17 maart 2002. Open in 2001: di t/m vr 10-17u, za, zo en feestdagen 12-17 uur, 1ste kerstdag gesloten. Vanaf 2 januari 2002: di t/m zo 11-17u. Jubileumboek Pieter Konijn-Honderd Jaar Later, uitg. Rubinstein, Amsterdam.