Amerikanen zien overal dodelijk poeder

De Amerikanen zijn in de greep van de angst. De oorlog is overal, in de lucht, in bacteriën, in kleine incidenten die direct worden gezien als een mogelijke terreuraanval.

De gasmaskers zijn uitverkocht. Dat is rustig, want de goedkope waren gevaarlijk. Amerika is bang: er is een derde geval van miltvuur (antrax), ouders bedenken met schrik dat niemand meer is ingeënt tegen pokken, en wat als `ze' het drinkwater vergiftigen?

Er zijn ook meevallers: de trash metal band Anthrax zag het bezoek aan zijn website omhoogschieten. Scott Ian, de leider van de band, bekende deze week: ,,Iedere keer dat ik `Anthrax' op de radio of de televisie hoor, hoop ik dat ze het over de band hebben...'' Dat zit er dezer dagen niet in.

Amerika ziet overal dodelijk poeder, zoals dat in Boca Raton (Florida) op het kantoor van een roddeltijdschriftenbedrijf is terechtgekomen en daar al één dodelijk slachtoffer heeft gemaakt. Bayer in Duitsland heeft aangekondigd de productie van een middel tegen antrax te zullen opvoeren, gezien de stormachtig toegenomen vraag in de VS.

Is de nieuwe fase in de terreuroorlog begonnen? Dinsdag werden zeven werknemers van het belastingkantoor in Cincinnati behandeld voor een mogelijke blootstelling aan ,,een biologisch mogelijk gevaarlijke stof''. Duizend collega's zaten zeven uur opgesloten in het gebouw nadat de man van de postkamer een brief had gevonden waar `poeder' uitkwam.

De autoriteiten legden een kordon om het gebouw. Niemand mocht erin of eruit. De zaak werd behandeld als een mogelijke terroristische aanval van biologische of chemische aard. Het was loos alarm, maar de reacties tekenen de sfeer. President Bush heeft de nieuwste Most Wanted-lijst gepubliceerd, met veel foto's van mannen die op Bin Laden lijken, of daar een poging toe doen.

Columniste Maureen Dowd in The New York Times raakte een snaar toen zij schreef, na het zien van weer een foto van Bin Laden op een rots: ,,Het is volstrekt belachelijk, alsof we in oorlog zijn met de Flintstones, maar hoogst angstaanjagend tegelijk.'' Ook zij heeft getracht haar dosis Cipro, het antibioticum tegen miltvuur, te krijgen. Toen zij haar dokter voldoende gek had gezeurd, was het recept waardeloos: de apotheek verwacht niet het middel binnen een maand in huis te hebben.

Na de ontdekking van het derde geval van miltvuur heeft de FBI de affaire de status van een strafrechtelijk onderzoek gegeven. De al dagen onverklaarbare miltvuurgevallen in Florida hebben intussen geleid tot panieksituaties verspreid over heel Noord-Amerika. In Washington, Kentucky, Virginia en zelfs in het Canadese Montréal sloegen mensen alarm omdat zij een verdachte substantie hadden ontdekt.

De miltvuurpaniek valt samen met het begin van het griepseizoen. Allerlei mensen denken nu dat zij lijden aan de gevreesde ziekte met de tienprocentskans van overleving. Sommige symptomen lijken op elkaar, maar miltvuur is niet besmettelijk.

Dat zijn pokken wel. En daar wordt niemand meer tegen ingeënt. [Vervolg ANGST: pagina 3]

ANGST

Amerikanen schrikken collectief bij elk incident

[Vervolg van pagina 1] In het geval van antrax zijn het vooral de boeren die er bang voor zijn; voor de kudde is het net zo dodelijk als mond- en klauwzeer. Dertig dieren stierven er in 2000 aan in Nevada. De sporen blijven 35 jaar actief in de grond.

De angst gaat verder dan antrax. In Georgia zijn burgers gewaarschuwd dat een bezoek aan een postkantoor een kwartier langer kan duren omdat iedereen gecontroleerd wordt. In Phoenix (Arizona) moeten reizigers hun schoenen uittrekken voor zij door de metaalpoortjes op het vliegveld lopen. In Denver werd een oudejaarsfeest – pas over tweeënhalve maand – nu al afgelast wegens een gebrek aan politie gezien de toegenomen beveiligingseisen.

In de staten Kentucky en Ohio ging het deze week nog een paar keer mis. Een restaurant werd ontruimd nadat keukenpersoneel een fles met een onbekende vloeistof had ontdekt. Het kantoor van de American Association for Marriage and Family Therapy werd ontruimd nadat een enveloppe uit Afrika als verdacht was gebrandmerkt. In Pontiac (Michigan) werd al het vliegverkeer stilgelegd in een straal van zeven kilometer rondom het stadion waar American football werd gespeeld met tachtigduizend toeschouwers.

Amerikanen moeten weer gewoon leren leven, maar iedere keer als er iets gebeurt of kan gebeuren schrikken zij collectief. In het zakenleven heerst geen schrikachtigheid, eerder een nieuw realisme. The Wall Street Journal meldde gisteren dat in verschillende sinds 11 september gesloten contracten een clausule is opgenomen die de gebruikelijke oorlogs- of forcemajeurtekst te boven gaat: ,,tenzij daden van terrorisme de markcondities aanzienlijk hebben verslechterd''.

Deze week is oud-gouverneur Tom Ridge begonnen als directeur van het Bureau of Homeland Security. Hij heeft twaalf mensen onder zich maar moet 46 overheidsdiensten coördineren, zonder juridische of budgettaire bevoegdheden. Het enige wapen dat hij heeft is zijn vriendschap met president Bush en zijn kamer, op tien stappen van het Oval Office.

Ridge zal alle bureaucratische gevechten waarschijnlijk alleen overleven als hij kans ziet, met presidentiële zegen, het Amerikaanse volk te wennen aan een nieuw soort leven. Alert maar zonder angst.

Het begint nu pas door te dringen tot miljoenen Amerikanen dat hun gevoel van veiligheid in eigen land vóór 11 september berustte op goed vertrouwen en geluk. Die illusie is blijvend verstoord.