Zelfverdediging

De Verenigde Staten eisen meer bewegingsvrijheid op voor hun reactie op de terreuraanslagen van 11 september. ,,Mogelijk vergt onze zelfverdediging verdere acties met betrekking tot andere organisaties en andere staten'', liet de Amerikaanse ambassadeur bij de VN zondag de Veiligheidsraad weten. Ambassadeur Negroponte deed dat in een brief en een toelichting die voortvloeiden uit artikel 51 van het VN-Handvest. Daarin wordt het recht op zelfverdediging van iedere lidstaat afzonderlijk of van een groep lidstaten erkend. Tegelijkertijd legt het de betrokken staat (staten) de verplichting op de raad in kennis te stellen, waarna deze geëigende maatregelen neemt. In die zin was de brief conform het voorgeschreven scenario. Maar de aankondiging van eventuele verdere acties gaat een stap verder. Niet voor niets herinnerde de Britse regering er onmiddellijk aan dat de militaire coalitie waarvan zij deel uitmaakt zich richt op militaire en terroristische doelen in Afghanistan.

President Bush heeft bij herhaling gezegd dat staten die terroristen herbergen evenzeer zullen worden getroffen als de terroristen zelf. Over de Talibaan zei hij zondag bij de aankondiging van de aanvallen op Afghanistan dat die nu een prijs moeten betalen voor hun weigering Osama bin Laden en zijn organisatie Al-Qaeda aan te pakken. Maar de president sprak steeds in verband met de aanslagen op New York en Washington. Als de Amerikaanse regering buiten dit verband wil opereren wat zij met `andere organisaties en andere staten' suggereert begint in de `war on terrorism' een nieuw hoofdstuk. Uit de Britse reactie kan worden afgeleid dat dit in Londen ook zo wordt gevoeld.

Het is geen geheim meer dat binnen de boezem van de regering-Bush twee zielen wonen. De een wil van de omstandigheden gebruikmaken om oude rekeningen te vereffenen, desnoods alleen. De ander heeft alle beschikbare energie aangewend om zoveel mogelijk staten, ook of juist islamitische, te bewegen tot ondersteuning of ten minste aanvaarding van een militaire reactie op de moordaanslagen van 11 september.

Het is evenmin een geheim hoe de kaarten in Washington zijn geschud. Minister van Buitenlandse Zaken Powell bouwt aan de coalitie, onderminister van Defensie Wolfowitz liet zich onlangs ontvallen staten te willen ,,beëindigen'' die terrorisme steunen. Desgevraagd reageerde Powell: ,,Ik zou het willen laten bij het beëindigen van terrorisme, en laat de heer Wolfowitz voor zichzelf spreken.''

Op zichzelf is het gevaar van massavernietigingswapens in handen van terroristen of terroristische staten reëel. De VN hebben na de Golfoorlog Irak de verplichting opgelegd afstand te doen van deze wapens en inspectie op naleving daarvan toe te staan. Irak heeft de VN-inspecteurs later de deur gewezen. Maar `verdere acties' tegen bijvoorbeeld dit land zijn niet zonder meer gelegitimeerd door de aankondiging ervan. De coalitie tegen Bin Laden is met veel diplomatieke zorgvuldigheid tot stand gebracht. Het is beter aan die zorgvuldigheid vast te houden.