Tunnels en grotten verbergen strijders

Afghanistan is een ontoegankelijk, bergachtig land. Maar behalve de natuurlijke grotten en holen waarin voortvluchtige guerrillastrijders, bandieten en terroristen zich kunnen verbergen telt het ook nog talloze tunnels. Oude irrigatietunnels, en tunnels die in de oorlog tegen de sovjetbezetters (1979-1989) specifiek zijn aangelegd als verdedigingswerken. Afghanistan is daarmee een ideaal toevluchtsoord voor wie er bekend mee is: de lokale bevolking en haar gasten, zoals Osama bin Laden en de zijnen. En het is meestal een ramp voor de ongewenste bezoeker van buitenaf: de Mongolen van Dzjenghis Khan, het sovjetleger en mogelijk de Amerikanen en Britten.

Na de sovjetinvasie van 1979 werden verdedigingstunnels aangelegd door de bondgenoten van de Afghaanse mujahedeen (islamitische strijders). De jonge Osama bin Laden, afgestudeerd werktuigbouwkundige en zoon van een grote Saoedische bouwondernemer, kwam de Afghanen meteen te hulp met bulldozers, zware vrachtwagens, ander bouwmateriaal en werknemers van het bouwbedrijf.

Zijn familie en het bedrijf zeggen alle banden met Osama bin Laden te hebben verbroken. Maar indertijd waren zij, zelf ook zeer strikte islamieten, nog enthousiast over zijn inzet voor de bevrijding van een islamitisch land uit handen van ongelovige bezetters.

Het staat vast dat de even ongelovige Amerikaanse CIA de islamitische bevrijdingsstrijd met miljarden dollars aan geld en wapens heeft gesteund. Het grote tunnelcomplex bij Khost langs de Pakistaanse grens, voor de opslag van wapens en de opleiding en medische verzorging van mujahedeen, is aangelegd door Bin Laden met geld van de CIA.

Maar het is niet duidelijk of Bin Laden ook werkelijk wist waar het geld vandaan kwam. De CIA maakte immers ook gebruik van haar Pakistaanse zusterorganisatie, de ISI, om de hulp op de juiste plaats te krijgen. Aan de andere kant is het ook voor moslim-extremisten zo dat het hogere doel de middelen heiligt. [Vervolg TUNNELS: pagina 3]

TUNNELS

Schuilen in een karez

[Vervolg van pagina 1] Daarnaast zijn er de soms eeuwenoude irrigatietunnels, qanat in het Arabisch of karez in het Pashtu, in het oosten, zuiden en zuidwesten van Afghanistan (en ook in Iran en China). Via schachten, soms meer dan 30 meter diep, wordt water omhooggebracht, dat door een systeem van tunnels van de bergen naar dorpen tientallen kilometers verderop wordt getransporteerd. Maar behalve voor watertoevoer zijn de door de locale bevolking gegraven tunnels altijd ook gebruikt als schuilplaats of als uitvalsbasis voor hinderlagen tegen achtereenvolgende binnendringers van Afghanistan.

Lees bij voorbeeld het relaas van majoor S. N. Petrov, die van 1981 tot 1983 in Afghanistan diende als commandant van een luchtlandingseenheid, over een Sovjet-zuiveringsactie in de provincie Parvan in het voorjaar van 1982. Zijn eenheid had tot taak een groep van 40 zwaargewapende mujahedeen te verdrijven uit het dorp Sherkhankhel.

,,Het bataljon begon uiteindelijk zijn reservecompagnie in positie te manoeuvreren in een poging om de vijand te omsingelen, maar pas nadat de mujahedeen het vuren hadden gestaakt'', schrijft majoor Petrov. ,,Maar zelfs deze poging werd beëindigd door een werkelijke storm van vijandelijk vuur. De mujahedeen gebruikten het systeem van karez om het contact te verbreken en zich terug te trekken. Het was niet denkbaar om de achtervolging in te zetten of de actie voort te zetten. Het bataljon doorzocht het dorp niet, aangezien de mujahedeen al waren verdwenen. In plaats daarvan keerde het bataljon naar zijn basiskamp terug.'' En zo verloor het Sovjetleger de oorlog tegen een horde islamitische strijders.