Stinger-raketten staan `luchtsuprematie' in de weg

De Amerikanen zeggen het luchtruim boven Afghanistan te beheersen. Maar een `denkende' raket zou dat kunnen verstoren.

We hebben airsupremacy boven Afghanistan, beweert het Pentagon – Amerikaanse vliegtuigen kunnen doen en laten wat ze willen in het Afghaanse luchtruim.

Maar dat is niet helemaal waar. Snelle gevechtsvliegtuigen lijken niks meer te vrezen van radargeleide luchtafweerraketten. Maar transportvliegtuigen en helikopters hebben geen vrij spel. De belangrijkste reden: de van de schouder te lanceren Stinger-raket, erfgoed van de Amerikaanse bemoeienis met de oorlog tegen de Sovjet-bezetters in de jaren tachtig. Tijdens de bombardementen op Joegoslavië in 1999 vlogen NAVO-gevechtsvliegtuigen uit angst voor dit soort raketten boven de vijf kilometer. En in Afghanistan? ,,Als ik de Amerikanen was'', zegt een niet-Amerikaanse NAVO-luchtmachtofficier die ervaring heeft met transportvliegtuigen, ,,zou ik voor alle zekerheid maar boven die vijf kilometer blijven vliegen.''

De wieg van de Stinger staat op een spreekwoordelijke knutselzolder in Californië, waar een slecht bij kas zittende Amerikaanse militaire technicus eind jaren veertig de hittezoekende, `infrarode', raketkop uitvond. Hij werkt ongeveer als volgt: de sensor `wil' de hittebron precies in het midden houden. Wanneer die bron uit het zicht dreigt te geraken, compenseren beweegbare vinnetjes in de staart van de raket deze beweging.

De Amerikaanse marine zag de genialiteit van het idee en sindsdien zijn honderdduizenden raketten uitgerust om de hete uitlaatgassen van vliegtuigmotoren op te merken en zich daartegen te pletter te vliegen. Einde vliegtuig.

De Stinger werkt volgens precies hetzelfde principe. De raket, die zo'n anderhalve meter lang is, wordt gelanceerd vanuit een buis ter grootte van een opgerolde filmposter. Hij heeft een bereik van zo'n vijf kilometer en haalt een snelheid van tegen de 2500 kilometer per uur. De Stinger is niet enig in zijn soort. Zo bouwen de Russen de Igla, de Chinezen de HN-5 en de Fransen de Mistral.

Zoals bij iedere nieuwe militaire technologie ontstond een wedloop tussen wapen en tegenmaatregel. De hittegevoelige raketten werden gelokt met flares, fakkels, die heter waren dan de uitlaatgassen. De flares zijn vaak te zien op journaalbeelden van Israëlische vliegtuigen boven Libanon. Wanneer een sensor aan boord van een vliegtuig een aanstormende Stinger ziet, schiet het toestel volautomatisch tientallen fakkels af.

Maar de raketontwerpers zaten ook niet stil. De eenvoudige oplossing voor de hete lokvogels was een computerprogramma dat de raket laat `denken': ,,Eerst was er één hete stip en nu een heleboel. Hier deugt iets niet.'' De raket `onthoudt' nu wat de route van de eerst gevolgde hittebron is en negeert de andere. Deze truc kostte het Sovjet-leger in Afghanistan honderden helikopters en vliegtuigen.

Intussen is de fakkeltechnologie alweer verbeterd, maar volgens een ingewijde in de wapenwedloop tussen de draagbare raket en fakkels dreigt het pleit in het voordeel van de eerste de worden beslecht. Als de Talibaan én Stingers én Igla's én HN-5's afschieten kan het verdedigingssysteem worden verzadigd.

De redding lijkt echter nabij. Veel van de vliegtuigen en helikopters van de Amerikaanse elite-eenheden zijn intussen al vlug uitgerust met een beweegbaar lasersysteem dat de warmte-ogen van de Stingers blind maakt.