OBL

Onbedoelde burgerslachtoffers heetten in de Golfoorlog en Kosovo collateral damage, bijkomende schade. De Afghanistan-campagne komt op stoom. Cartoonisten beginnen zich af te vragen waar in Kabul de Chinese ambassade staat. En militaire woordvoerders zijn erin geslaagd het laatste rode randje van hun eufemismen te snijden. Schade heet nu nog neutraler: effect.

Hoe de strijd op de grond uitpakt moet blijken, maar de overwinning op de taal is alvast binnen. Hoeveel bunkers, radartorens vliegtuigen en commandocentrales van de Talibaan hebben de geallieerde bommen en raketten na twee dagen in de as gelegd, was gisteren een terugkerende vraag op een persconferentie van het Britse ministerie van Defensie. Het antwoord was niet zomaar te geven, zei de hoge militair die het woord voerde. Het ging immers om de geleidelijke degradatie van het Talibaan-systeem en niet om de pinpoint-effects waar de journalisten zo hongerig naar waren.

Die aanvallen waren een proces, zo moesten we begrijpen, en wel een voorwaardescheppend proces van de omgeving, waarin dan, eventueel na het herfocussen van de inspanning, andere operaties mogelijk worden. Grondtroepen, bijvoorbeeld? Nou, daarvan is nu alleen te zeggen dat die horen bij het palet aan middelen van de bevelhebbers.

Oorlogshandelingen zijn te verdedigen, schreef George Orwell in 1946, ,,maar alleen met argumenten die voor de meeste mensen te grof zijn om te overwegen''. Politici spreken daarom over pacificatie, grenscorrecties en het elimineren van ongewenste elementen. ,,Zo'n fraseologie is nodig als je de dingen wilt benoemen zonder er een mentaal beeld bij op te roepen.''

Toch gebeurt in oorlogstijd ook het omgekeerde, bijvoorbeeld door de vijand te demoniseren. Zie de vergelijking van Miloševic of Saddam Hussein met Hitler. In dat licht liet de propagandamachine gisteren een steekje vallen. Want in plaats van Osama bin Laden voluit bij zijn drie duivelse namen te noemen, spraken de defensiebriefers over OBL. Het deed net iets te veel denken aan Roald Dahls GVR, de Grote Vriendelijke Reus.