Beveiliging beheerst Buchmesse

Griekenland is het themaland op de 53ste Frankfurter Buchmesse, maar veiligheid is het Schwerpunkt. Groene baretten en metaaldectectors beheersten gisteren de opening.

,,We zullen niet doen alsof er niets gebeurd is, maar de 53ste Frankfurter Buchmesse vindt op de gewone manier plaats.'' Directeur Lorenzo Rudolf was niet de enige die gisteren bij de opening van de `agora (marktplaats) van de wereldcultuur' verwees naar de aanslagen van de 11de september en de oorlog in Afghanistan.

Eerder was bekendgemaakt dat de opbergkluisjes niet gebruikt mochten worden en dat er geen bijeenkomsten zouden zijn in de Messeturm, de potloodvormige wolkenkrabber op het beursterrein. Veiligheid is het Schwerpunkt van `s werelds grootste boekenbeurs, veel meer dan Griekenland, dat officieel het thema is.

Hoewel het grootste beveiligingsrisico was vervallen doordat de Duitse bondskanselier Schröder op het laatste moment had besloten Washington te bezoeken in plaats van de Buchmesse te openen, stonden gisteravond overal Polizisten met groene baretten, terwijl Duitse herders snuffelden naar verborgen bommen. De genodigden werden gefouilleerd, hun tassen doorgelicht en, eenmaal binnen, getrakteerd op lange redevoeringen waarin de Twin Towers de Acropolis overschaduwden. De Griekse president Stephanopoulos verklaarde in zijn toespraak dapper dat de taalbarrière en het geografische isolement van zijn land de verbreiding van de moderne Griekse literatuur hadden beperkt, maar het was duidelijk dat daar nu een hinderende factor was bijgekomen.

Het is sneu voor de Grieken, want ze hebben werkelijk iets gemaakt van `Gastland Griekenland'. In een nieuw gebouw op het midden van het beursterrein is onder het motto `Nieuwe wegen naar Ithaca' (een variatie op een gedicht van de Nieuw-Griekse dichter Kavafis) een aantrekkelijk overzicht van de Griekse cultuur ingericht. Rondom een klein amfitheater waarin de hele dag door voorstellingen en lezingen worden gegeven, zijn tien multimediale tentoonstellingen te zien – van `De technologie van het hellenisme' en `Griekse drukkers uit het verleden' tot moderne landschapsfotografie en de geestige moderne-kunstexpositie `mythologieën van het boek'. Natuurlijk is er ook aandacht voor de Olympische Spelen, die in 2004 te Athene worden gehouden.

Griekenland bracht twee (dichtende) Nobelprijswinnaars voort, Jorgos Seferis en Odysseas Elytis, maar de kennis van de eigentijdse Nieuw-Griekse literatuur beperkt zich in de rest van de wereld vooral tot Zorba de Griek van Nikos Kazantzakis en het door Costa-Gavras verfilmde Z van Vassilis Vassilikos. In Frankfurt worden ook de schrijvers van de jaren tachtig en negentig over het voetlicht gebracht, in de hoop dat de faam van Apostolos Doxiadis, Antonis Sourounis en Amanda Michalopoulou zich over Europa en de wereld verspreidt. Een recordaantal van 69 Griekse uitgeverijen is daartoe op de Buchmesse neergestreken, op een totaal van meer dan 6660 standhouders.

Behalve een dertigtal Amerikaanse uitgevers zijn er weinig afzeggingen naar aanleiding van de 11de september; tussen de 105 vertegenwoordigde landen zijn niet Afghanistan en Irak, maar dat was vorig jaar ook zo. De 233 Nederlandse stands, waaronder ook de nieuwe uitgeverijen van Tilly Hermans en Eva Cossée, staan voor het eerst sinds jaren niet meer in het verre veld van het immense beursterrein; zij zijn van Hal 9 naar Hal 6 gepromoveerd, vanaf de ingang nog altijd een stief kwartiertje lopen.

Zoals ieder jaar kan Frankfurt bogen op de komst van tal van celebrities, van Hanna Schygulla tot Joschka Fischer, en wellicht van de 98ste winnaar van de Nobelprijs voor literatuur, wiens naam morgen om 1 uur wordt bekendmaakt door de Zweedse Academie. In de beursgangen wordt al volop gespeculeerd; de meest genoemde kandidaat is niet toevallig een schrijver die in het verleden de op de Buchmesse uitgereikte Vredesprijs van de Duitse Boekhandel ontving: de Peruaan Mario Vargas Llosa. Zijn concurrenten onder de Vredesprijslaureaten zijn de wat minder neutrale Amos Oz (Israel) en Yasar Kemal (Turkije) en Astrid lindgren en György Konrad. Overigens gaat de Vredesprijs 2001 aanstaande zondag naar de politieke filosoof Jürgen Habermas.