Vertraagd koningsdrama Randstad

Bestuursvoorzitter Hans Zwarts van Randstad kondigde gisteren zijn aftreden aan. ,,Hij moest opboksen tegen Goldschmeding'', zegt een analist.

Nee, zegt de woordvoerder van Randstad Holding. Bij het vertrek van topman Hans Zwarts heeft de scherpe kritiek van oprichter, commissaris en grootaandeelhouder van Randstad, Frits Goldschmeding, ,,totaal geen rol gespeeld''. Zwarts had destijds al aangekondigd rond zijn 62ste te willen stoppen, en nu is het moment daar. President-commissaris J. Peters zegt: ,,Er gebeuren wel eens dingen.'' Hij zegt ook: ,,Zwarts moest toch gewoon een datum kiezen. Zijn contract zou aflopen in 2002.'' Het werd, zo meldt het persbericht van gisteren, 1 januari 2002.

Ingewijden die anoniem willen blijven, herkennen in het aftreden van Zwarts een vertraagd koningsdrama, zoals zich dat ook voordeed bij de opvolger van Freddy Heineken, de voormalige Heineken-topman Van Schaik. Oprichter Goldschmeding, die 44 procent van de aandelen bezit, zag zijn vermogen sinds zijn aftreden in 1998 slinken van ruim 5 miljard naar ruim 1 miljard gulden. De beurskoers van Randstad, die bij zijn aftreden op 45 euro stond, steeg aanvankelijk naar 74 euro, en daalde vervolgens tot de huidige 10,70 euro. Tijdens de koersval van vorige week, naar aanleiding van een winstwaarschuwing van concurrent Vedior, zag Goldschmeding zijn vermogen op één dag teruglopen met bijna 80 miljoen euro.

Tijdens een congres vorige maand van uitzendkoepel ABU liet Goldschmeding zijn opvolger publiekelijk vallen. Zwarts had volgens Goldschmeding met zijn expansiedrift een ,,verkeerde keuze'' gemaakt. In 1998 nam Randstad in de VS uitzendketen Strategix over voor 1,6 miljard gulden. In dezelfde periode volgden overnames in Duitsland en Spanje, in een periode dat Randstad ook door autonome groei, met name in Italië, fors aan het uitbreiden was. Volgens Goldschmeding was dat te veel van het goede.

Binnen de raad van commissarissen en binnen het bedrijf leidden de uitlatingen van Goldschmeding tot grote beroering. De positie van topman Hans Zwarts leek niet langer houdbaar te zijn. Zwarts besloot de eer aan zichzelf te houden en kondigde gisteravond zijn pensioen aan.

Tijdens zijn voorzitterschap heeft Zwarts de omzet van Randstad verdubbeld van 3,2 miljard euro in 1997 tot tot 6 miljard euro op dit moment, waarvan 60 procent buiten Nederland wordt behaald. Het executive committee, met één statutair directeur, vormde hij om tot een vijfkoppige raad van bestuur. De benoeming van drie leden daarvan zal naar verwachting tijdens de eerstkomende aandeelhoudersvergadering op 21 november plaatsvinden.

Daarnaast voerde Zwarts een nieuwe structuur in bij Randstad, dat werd onderverdeeld in de divisies Randstad, Yacht en Capac. ,,Dat is heel wat'', zegt een woordvoerder. ,,Hij heeft zijn opdracht vervuld.''

Analist Herman Huizinga van zakenbank Theodoor Gilissen verwacht niet dat de koers zal reageren op Zwarts' vertrek. Daarvoor is er in het verleden al te veel gebeurd. ,,Zwarts heeft fouten gemaakt. De integratie van Strategix in de VS en van Time Power in Duitsland is veel te langzaam verlopen. Het besluit om de kantorennetwerken in Amerika en Duitsland uit te breiden, werd in Nederland genomen. Dat heeft verkeerd uitgepakt.'' Daarnaast gokte Zwarts vorig jaar verkeerd met de oprichting van internet-uitzendbureau Hedson, dat deze zomer weer moest verdwijnen. Hedson kostte Randstad 35 miljoen gulden. Bij detacheerder Yacht zaten er maandenlang werkeloze ICT'ers werkloos `op de bank'.

,,Zwarts'', zegt Huizinga, ,,is iemand van de boude uitspraken, die zegt: we doen het gewoon.'' Anderzijds vindt hij het ,,sneu'', dat Zwarts de vruchten niet meer kan plukken van de bezuinigingen die hij heeft doorgevoerd. ,,Hij gaat weg op het moment dat de koers het laagst is, door eigen toedoen, maar ook door marktontwikkelingen. En doordat hij moest opboksen tegen Goldschmeding.''