Schönberg

Heel wat strijkkwartetten, zoals die van Smetana, Janácek, Sjostakovitsj en Bartók, dragen een autobiografisch karakter. Hetzelfde geldt voor Arnold Schönbergs eersteling die de componist kwalificeerde als `te intiem voor woorden'. Over het programma van het strijktrio, een halve eeuw later gecomponeerd, onthulde hij aan Thomas Mann hoe daarin een bijna-doodervaring na een dubbele injectie rechtstreeks in zijn hart verwerkt was tot en met de impressie van het gezicht van de verpleger toe! Hieruit resulteerde een van Schönbergs meest merkwaardige én ontroerende composities, door het jubilerende Schönberg Kwartet met hart en ziel vertolkt in een Chandos-box met vijf cd's gewijd aan alle composities van Schönberg voor strijkers. Webern, Berg en Zemlinsky volgen nog.

Het Schönberg Kwartet dat in 1976, 25 jaar na de dood van Schönberg, werd opgericht vierde het 25-jarig jubileum in de Nieuwe Kerk in Den Haag met onder meer de bewerking door Henk Guittart van Schönbergs Zes Kleine Pianostukken opus 19. In deze box volgen ze op het strijktrio. Het werd een iriserende versie, licht en luchtig, zoals Jan van Vlijmens bewerking juist bijzonder somber en zwaar uitviel, het beklemmende karakter benadrukkend. Guittart wiste in zijn zwevende zetting de motoriek als het ware uit. Geen moment herinnert dat nog ergens aan de oorspronkelijke pianoversie. Dat deze box met dertien zowel indringend als liefdevol vertolkte composities diverse prijzen staat te wachten, lijkt onontkoombaar.

Schönbergs Strijkersmuziek door Schönberg Kwartet. Chandos 9939 (5 cd).