Hoogovens verlangt terug naar het verleden

Het voormalige Hoogovens wil terugkeren in de top van Europese staalbedrijven. Rauke Henstra, de nieuwe topman, strijdt tegen het defaitisme dat dreigt na de fusie met British Steel.

Het lijkt een beetje op het verhaal van de tien kleine negertjes van Agatha Christie. Van de bestuurstop van het voormalige Hoogovens is ruim een jaar na de overname door het staal- en aluminiumconcern Corus weinig meer over. Aad van der Velden stapte op uit het bestuur om persoonlijke redenen, topman Fokko van Duyne werd met een riante premie de laan uitgestuurd omdat hij te weinig daadkracht toonde en ook bestuurder Franswillem Briët verdween bij Corus, alweer om persoonlijke redenen, een keurige formulering waarmee managers de eer aan zichzelf kunnen houden.

Daarmee was de weg vrij voor Rauke Henstra, als voorzitter van de directie Corus Staal in IJmuiden momenteel de hoogste baas bij het voormalige Hoogovens Staal. Onder de verantwoordelijkheid van Henstra valt tachtig procent van de activiteiten die Corus in IJmuiden ontplooit, behalve het verpakkingsstaal, Technical Services en research. Maar in zijn kantoor op het bedrijfsterrein van Corus in IJmuiden (hij verhuist binnenkort naar het Dudokhuis) wenst Henstra weinig woorden vuil te maken aan zijn `promotie'. ,,Ik kan me bij de emoties die het vertrek van een aantal bestuurders met zich meebracht wel iets voorstellen'', zegt Henstra. ,,Maar inhoudelijk is er daardoor bij Corus niet veel veranderd. In 1995 hebben we het voormalige Hoogovens al opgedeeld in business-units. Die rapporteerden aan één bestuurslid, Van der Velden, die verantwoordelijk was voor de staalproductie. Doordat de toenmalige raad van bestuur in Beverwijk zat, dus dicht op het bedrijf, had je een wat andere beleving. Maar in wezen gebeurt nu precies hetzelfde, alleen is Stuart Pettifor in Londen nu uiteindelijk verantwoordelijk voor de Corus Strip Portfolio (walserijproducten). Ik ben wat betreft Strip IJmuiden belast met de voorkant en de achterkant van het bedrijf zoals ik het noem. Van het moment dat de grondstoffen het bedrijf via het schip de haven binnenkomen tot het moment dat ze als eindproducten de fabriek verlaten.

Henstra heeft geen moeite met het feit dat het bedrijf in IJmuiden op afstand wordt bestuurd vanuit Londen. Hij kent de verhalen. Het voormalige Hoogovens (dat het laatste half jaar op een sterk teruglopende markt nog een winst maakte van ongeveer 36 miljoen gulden) zou zijn verkwanseld aan British Steel, waar de megaverliezen in de eerste zes maanden van 2001 meer dan 700 miljoen gulden bedroegen. ,,Die verhalen zijn inherent aan de perceptie waarmee je deze fusie bent begonnen. Er was mooi weer voorspeld, maar vanaf dag één is het begonnen te regenen. Wat wel eens wordt vergeten is dat er in Engeland al heel wat is gebeurd. Er is 3 miljoen ton staal aan capaciteit uit het bedrijf gehaald. Er zijn 10.000 mensen uitgegaan. Dat is bijna evenveel mensen als hier in IJmuiden werken. Of dat voldoende zal zijn in een markt die niet erg meewerkt moet worden afgewacht. Maar we kunnen dat wel beïnloeden door het hier in IJmuiden en in Duitsland [aluminiumproductie] zo goed mogelijk te doen.''

Hoogovens behoorde enkele jaren geleden nog tot één van de meest efficiënte staalfabrieken van Europa. Die rol is volgens Henstra inmiddels overgenomen door Riva, Voest Alpine, Salzgitter en Aceleria. Sterker nog; de reputatie van de lokatie in de IJmond is omgeslagen van een fabriek met een enorme potentie – mede dankzij zijn unieke situering aan zee – tot die van een matig renderend bedrijf. ,,Hoogovens is geen derde-wereld-land bedrijf'', zegt Henstra. ,,Er is niets mis met de mensen, er is ook niets mis met de installaties, maar we brengen het om de één of andere reden niet meer op. Zeker niet wanneer je dat vergelijkt met eind jaren negentig.''

Via het organisatieplan `World Class IJmuiden' is Hoogovens onder supervisie van de nieuwe Corus-topman Tony Pedder volledig doorgelicht. De bedoeling is IJmuiden met een productie van 6,5 miljoen ton staal in 2003 terug te brengen aan de top van de geïntegreerde staalbedrijven van Europa. Vertaald in financiële termen betekent dat een resultaatsverbetering van 50 euro per ton staal. Daarvoor zullen de komende jaren 1.050 arbeidsplaatsen worden geschrapt. Binnen alle geledingen van het bedrijf. Zo zal ook het managementteam van Corus Staal IJmuiden worden teruggebracht van 11 naar 8 leden.

,,Bij de uitvoering van World Class IJmuiden nemen we alle activiteiten onder de loupe'', zegt Henstra. ,,We zetten in op productiviteitsverbetering en het commerciële traject. Daarnaast streven we naar een andere manier van werken, noem het wat mij betreft cultuuraanpak. Naast selectief investeren zullen we waar dat mogelijk is dingen op een handiger en efficiënter manier proberen te combineren.''

Henstra ontzenuwt het bericht dat er extra bezuinigd wordt op onderhoud van de installaties. Volgend jaar gaat `Hoogoven 6' in revisie, het jaar daarna `Hoogoven 7'. Vooral de binnenbemetseling van de ovens is door de hoge temperaturen aan slijtage onderhevig. Onderhoud per oven neemt ongeveer twee maanden in beslag en kost al snel een slordige paar honderd miljoen gulden. ,,Dat zou worden bezuinigd op onderhoud zijn indianenverhalen. Wel hebben we aanloopproblemen gehad met onze gietwals-installatie en problemen met de nieuwe beitsbaan. Maar ook op onderhoudsgebied kun je slimmer werken.''

In IJmuiden is is de laatste vijf jaar tweeëneenhalf miljard gulden geïnvesteerd in onder meer twee verzinklijnen en een zogeheten Direct Sheet Plant (waar gieten en walsen samenvallen). De faciliteiten maken het volgens Henstra mogelijk in 2003 met minder mensen 6,5 miljoen ton staal te produceren.

Niettemin is hij realist genoeg te beseffen dat Corus in zwaar weer zit. Aan de inkoopkant zijn de prijzen (van bijvoorbeeld cokeskolen) sterk gestegen. Tegelijk staat de verkoop, vooral in Engeland onder druk, mede door het dure pond. Ook de liberalisering van de energiemarkt in Nederland heeft Corus in IJmuiden veel geld gekost.

Had Hoogovens voor de fusie met Corus op de staalmarkt een aandeel van 0,6 procent, met Corus is dat 2,3 procent. En veel klanten (auto- en bouwindustrie) willen het liefst zaken doen met grote leveranciers. Een ontvlechting van de fusie van Hoogovens zoals indertijd met het Duitse Hoesch is met British Steel voor Henstra een gepasseerd station. ,,Dit is een heel ander verhaal. We moeten hier samen uitkomen. Dat moet iedereen bij dit bedrijf goed beseffen.''