Aanval van VS op Afghanistan legt pikorde in Europa bloot

Bij de strijd tegen het terrorisme hebben de Europese ministers van Buitenlandse Zaken zich in een uitzonderlijke vergaderfrequentie gestort. Gisteren kwamen ze in Luxemburg bijeen en volgende week gaan ze alweer om de vergadertafel zitten om de inspanningen van de Europese Unie te coördineren.

In alle toonaarden beklemtoonden de ministers gisteren dat ze eensgezind zijn. ,,Harmonieus'' waren ze volgens de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Védrine. Zijn Nederlandse collega, Van Aartsen, vond het ,,flauw'' te praten over de rangen en standen onder de EU-ministers, die zich scherp aftekenden toen de Amerikanen en de Britten zondagavond Afghanistan aanvielen.

Védrine en zijn Duitse collega Fischer waren tevoren van de militaire actie op de hoogte, omdat de Amerikaanse president Bush de Franse president Chirac en de Duitse bondskanselier Schröder persoonlijk had ingelicht. De Britse minister Jack Straw wist wat er ging gebeuren, omdat zijn land militair vooraan staat. Maar iemand als Van Aartsen had, net als premier Kok, het nieuws van de televisie moeten vernemen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Powell, had Solana, de Europese functionaris voor het buitenlands beleid, tevoren ingelicht. Die belde het Belgische voorzitterschap van de EU, wat de Amerikanen vergeten waren. Aan telefoontjes naar Europese hoofdsteden als Rome, Kopenhagen of Den Haag dacht vervolgens niemand meer.

,,De Europese Unie vertoont nu de eenheid die zij moet tonen'', zei Van Aartsen. Dat werd beklonken met een verklaring en een lijst conclusies, waarin herhaaldelijk wordt beklemtoond dat de Verenigde Naties een belangrijke rol moeten krijgen in de strijd tegen het terrorisme. Diplomaten zeiden gisteren dat een rol voor de VN wordt onderstreept om het neutrale Zweden tegemoet te komen.

Volgens Van Aartsen zal de rol van de VN in een later stadium belangrijker worden. Omdat de EU geen militaire macht is spraken de ministers gisteren alvast over zowel een Frans als een Duits plan voor Afghanistan na de val van het Talibaan-regime, waarin zowel de VN als de voormalige Afghaanse koning een rol kregen toebedeeld. Volgens Védrine betrof het een eerste verkennende bespreking.

De EU-ministers kondigden gisteren voor 316 miljoen euro humanitaire hulp voor Afghanistan aan. Daarvan was ruim honderd miljoen euro al voor de terroristische aanslagen van vorige maand in de VS gereserveerd. Het Nederlandse aandeel is 31 miljoen euro.

Volgende week zaterdag overleggen de ministers met hun collega's van de kandidaat-lidstaten over terrorisme. Voor het eerst zijn daarvoor ook Rusland, Oekraïne en Moldavië uitgenodigd.