Ro-bin Hood

Wat een verschil met de luchtaanvallen op Irak en Servië. Ik dacht na een toespraak van president Bush de gebruikelijke nacht door te brengen bij een groen aquarium met lichtflitsen van bominslagen, geïnterpreteerd door militaire specialisten. Maar deze high tech tegenaanval pakte niet zo vrijblijvend uit als eerdere. Nu doet de arabische tv mee. De propaganda-oorlog wordt tot op onze eigen bodem voortgezet met oproepen van de belaagde terroristen. Het was niet het Amerikaanse CNN dat de regie voerde, maar de arabische, internationale zender Al Jazeera. CNN moest zelfs veel beelden van Al Jazeera overnemen. Anders dan in Belgrado en in Bagdad hadden westerse omroepen geen verslaggevers ter plekke.

Ik begon te denken dat de pr en de oorlogspropaganda van de Talibaan te wensen over liet. Onbeholpen verklaringen van mannen met baarden in het Afghaans, zelden in de camera kijkend. Maar toen zag ik plotseling boeman Osama bin Laden zelf op het scherm, als Robin Hood tussen zijn trawanten, voor een stenen wand met een diep gat erin, waarschijnlijk een primitief raam van een grot. Een geweer als kruisboog aan zijn zijde. En Bin Laden riep alle moslims in de wereld rechtstreeks op tot een godsdienstoorlog tussen Islam en Amerika. In het Arabisch, de internationale taal van de Koran.

Voor sommigen moet hij een heilige zijn en daar verscheen hij, zomaar op miljoenen tv's. ,,Iedere moslim moet opstaan om zijn godsdienst te verdedigen'', zei hij. Een geval van effectief management by speech. Tot mensen die over de hele wereld verspreid wonen. Hij somde grieven op die in de arabische wereld leven, de Israëlische aanvallen op Palestijnen, de verhongering van kinderen in Irak, aanvallen op Afghanistan. Hoe zou de wereld eruit hebben gezien als Lawrence of Arabia zo'n mobilisatiemiddel had gehad?

Bin Laden sprak door een microfoon in de camera, met de ogen op de kijker en aan de rechterpols van de hand die de microfoon vasthield, had hij een zwaar horloge met de wijzers op acht uur. Een boodschap? Het was licht, dus de opname was van tevoren gemaakt, in anticipatie op luchtaanvallen. Via Al Jazeera kan hij de komende dagen de anti-terreur-coalitie verder tarten ter motivatie van de eigen aanhang: ,,Kiekeboe, ik ben er nog. Pak me dan.''

Ook president Bush gaf een lang voorbereide toespraak rechtstreeks aan de kijkers. Niet in de beslotenheid van zijn kantoor, de Ovale Kamer, maar in de Verdragskamer op de eerste verdieping voor een balkon. Op de achtergrond een raam met uitzicht op de pilaren van het Jefferson Memorial. Op het veld ertussen zag ik achter Bush uitsluitend wit gekleurde vliegers door de lucht slingeren. Een hint aan Afghanen die van de Talibaan de geliefde vliegersport niet meer mogen beoefenen? Met witte vliegers?

Alleen president Chirac hield ook een tv-toespraak. Premier Blair sprak niet de kijkers maar een zaal met journalisten toe. Onder het geflits van foto-apparaten las hij uit notities voor. President Kok liet zich interviewen door Ferry Mingelen. Hij had de vergeldingsaanval van CNN moeten vernemen.

En toen was ik terug in Nederland dat ook meedoet. Met defensie-deskundige Rob van Wijk en twee samenwerkende presentatoren van de VARA en de KRO. Geen van de geïnterviewde Afghaanse vluchtelingen was het eens met de luchtaanvallen. Die konden alleen maar onschuldige burgers treffen, vonden ze unaniem. Maar Mient-Jan Faber van het Interkerkelijk Vredesberaad hechtte er zomaar zijn voorlopige goedkeuring aan, net als de GroenLinkse fractieleider Rosenmöller. ,,Je hebt geen andere keuze. Je moet vergelden'', zei Faber in de kerkelijke rubriek Kruispunt.

Rosenmöller voegde daar later elders aan toe: ,,Het lijkt proportioneel en gericht te zijn.'' Karel Glastra van Loon van de Socialistische Partij verschilde van mening met Rosenmöller. Glastra van Loon was tegen bommen. Rosenmöller wil het verder aanzien en met zijn fractie overleggen. Hij zal ongetwijfeld ook afwachten of Amerika wint.