Het wordt een oorlog, maar geen gewone

De oorlog in Afghanistan wordt geen gewone oorlog: het land heeft geen duidelijke doelwitten. Je kunt geen miljoenen aan geavanceerd materieel inzetten om een paar tenten van een tientje weg te blazen.

De maan gaf niet genoeg licht voor een behoorlijk tv-verslag uit Afghanistan. De kruisraketten van 600.000 dollar per stuk vlogen als verdwaald vuurwerk over Kabul. De eerste avond werd al duidelijk: dit wordt geen tv-oorlog. Op de plannen van president Bush in ruimere zin bestaat even beperkt zicht.

Het leek aanvankelijk een gewone zondag te worden. De president zou na een plechtigheid voor gevallen brandweermannen vroeg terugkeren naar het Witte Huis.

Medio afgelopen week was in het grootste geheim besloten dat het uur U zondagmiddag Amerikaanse tijd zou vallen. Bush kwam om half elf al van weekeinde terug en liep regelrecht uit de helikopter naar binnen om zijn staf toe te spreken: militaire actie was aanstaande, de Talibaan hadden hun kansen verspeeld. Vice-president Cheney moest de bunker in.

Daarna belde de president de bondgenoten en andere relaties. Zijn vaste vriend Blair was hoofdsponsor, anderen zoals Chirac, Schröder en buitenland-coördinator Solana van de EU behoorden ook tot de captain's club. De fungerend EU-voorzitter Verhofstadt (premier van België) was een brug te ver voor de Amerikaanse president. In tegenstelling tot zijn nieuwe vrienden, de presidenten Poetin van Rusland en Karimov van Oezbekistan. Die kregen, net als de koning van Saoedi-Arabië en de president van Egypte, een VIP-behandeling. De coalitie-prioriteiten brengen een eigen etiquette met zich mee.

Om één uur was het tijd het Amerikaanse volk en de rest van de wereld in te lichten. ,,Vandaag concentreren we ons op Afghanistan, maar de strijd is breder.'' De strijd zal maanden duren. De schoolgaande dochter van een militair had hem geschreven: ,,Ik wil liever niet dat mijn vader gaat vechten, maar ik ben bereid hem aan u af te staan''. De taal van de offervaardigheid neemt bijna fysieke vormen aan. Het lijkt een kwestie van tijd tot de eerste Amerikaanse slachtoffers worden teruggebracht.

Waar is Amerika gisteren aan begonnen? Nog niet zo lang geleden verzuchtte minister Rumsfeld van Defensie dat het probleem met Afghanistan het gebrek aan serieuze doelwitten is. Je kunt geen miljoenen aan geavanceerd materieel inzetten om een paar tenten van een tientje weg te blazen. Na alle vergeldingsretoriek van de laatste weken heeft iedere Talibaan- en Bin Laden-aanhanger die de dood nog even wil uitstellen wel ergens een grot opgezocht. Dus directe executie uit de lucht kan het doel niet zijn geweest.

Opnieuw waarschuwde Rumsfeld gisteren dat er geen `silver bullet' bestaat in de strijd tegen het terrorisme. Het gevecht moet op alle fronten tegelijk worden gevoerd. De ministers van Financiën van de G7-landen verklaarden zaterdag in Washington nog eens plechtig dat zij de geldstroom van het terrorisme zouden afsnijden. Het is intussen even bekende taal als Bush' verzekering dat er geen schemergebied is tussen strijd tegen en steun aan het terrorisme. Blijft de vraag waar de militaire actie van dit moment op is gericht, en waarom nu wordt toegeslagen.

Waarschijnlijk kon Washington niet veel langer wachten. De sneeuw komt er aan in Afghanistan, het is donderdag een maand geleden dat het World Trade Center en een deel van het Pentagon in de as werden gelegd en 6000 mensen werden vermoord. Intussen is met energie een coalitie opgebouwd die een overweldigende meerderheid van de wereldbevolking omvat. Het traditionele beschermheerschap over Israël is onder druk gezet om gematigde Arabische landen mee te krijgen. Veel langer wachten zou kunnen worden uitgelegd als zwakte.

Maar niemand buiten de kleinste kring van veiligheidsadviseurs van de president weet of intussen voldoende gegevens beschikbaar zijn om Bin Laden en zijn Talibaan-beschermheren op te pakken en `dead or alive' af te voeren. In de Amerikaanse media werd gisteravond desondanks al druk gespeculeerd over de vraag hoe het post-Talibaan vacuüm moet worden gevuld. Men gaat er van uit dat het huidige regime in Afghanistan snel zal vallen.

Op het Pentagon suggereerde men dat na het wegnemen van de luchtafweer van de Talibaan de aanvallen de komende week ook overdag in alle hevigheid zullen doorgaan. Net zo lang tot de balans in het land omslaat en de oppositie aan de winnende hand raakt. En Bin Laden zenuwachtig wordt. Newsweek meldt vandaag dat vice-president Cheney de onderminister van Defensie, Paul Wolfowitz, persoonlijk heeft opgedragen voorlopig te zwijgen over de volgende fase, en met name de vraag of het Irak van Saddam Hussein moet worden aangepakt.

Cheney was minister van Defensie toen president Bush senior besloot de Golfoorlog niet voort te zetten totdat Saddam weg was. Velen in de omgeving van de huidige president Bush willen die omissie alsnog rechtzetten, maar daar nu over praten zou de brede coalitie van het moment in gevaar brengen. Ook George W. Bush zou de optie open willen houden. Dat kan ook blijken uit het bericht in The Wall Street Journal van vandaag dat militaire leiders Bush direct na de aanslagen van 11 september een veel beperkter plan hebben voorgelegd: aanvallen op enkele Bin Laden-kampen en verder niets. Een scenario waar president Clinton in '98 al geen geluk mee heeft gehad. De huidige president wil het terrorisme met wortel en tak uitroeien en koos een ruimere aanpak.

De `campagne' tegen het terrorisme is wel degelijk een oorlog geworden. De president erkende in zijn toespraak dat het Amerikaanse volk bang is. Vandaag installeert hij de nieuwe directeur (met ministersrang) voor `homeland defense', Tom Ridge. Die moet met twaalf medewerkers alle veiligheidsdiensten, politie, justitie en defensie op één lijn brengen om te zorgen dat de oorlog voortaan weer in het buitenland wordt gevoerd. Zoals vroeger.

Het is prettiger te geven dan te incasseren. Gisteren dwarrelden boven Afghanistan de eerste pakjes uit de lucht: `a food gift from the people of the United States of America'. Een humanitaire boodschap voor de bevolking van het voormalige koninkrijk en tal van omringende en verder gelegen moslimstaten. Bush speelt simultaan op vele borden.