'Een moslim doet zoiets wreeds niet'

In de Aya Sofya moskee zaten tientallen moslims het nieuws uit Afganistan te volgen. Wat moeten ze doen? Veroordelen of begrip tonen?

In de televisiezaal van de Aya Sofya moskee in Amsterdam kijken enkele tientallen gelovigen ademloos naar de streng religieuze Turkse satellietzender Kanal 7. De presentator interviewt, zo te horen, iemand van importantie die de aanval op Afghanistan in scherpe bewoordingen veroordeelt. De toeschouwers nemen het nieuws stilzwijgend in zich op, terwijl in een aangrenzende ruimte minstens evenveel mannen rustig aan hun thee nippen. ,,Welke oorlog?'', zegt een man tot wie het nieuws nog niet is doorgedrongen. In de winkel even verderop in de gang doen mannen hun dagelijkse boodschappen. Ogenschijnlijk een avond zoals vele andere in deze grootste moskee van de conservatieve moslimbeweging Milli Görüs.

Hoe te reageren? De aanwezige gelovigen hebben het er moeilijk mee. Ze vrezen dat ze met Bin Laden en de Talibaan op één hoop zullen worden gegooid als ze de aanval op Afghanistan veroordelen. Maar doen zij dat niet, dan is dat verraad aan hun moslimbroeders. Bovendien zien bestuursleden en bewaker Halil erop toe dat er geen ,,voor de islam en de moskee schadelijke'' uitlatingen worden gedaan. Twee mannen die een broodje zitten te eten maken zich snel uit de voeten als naar hun mening wordt gevraagd.

,,Die mensen zijn op blote voeten op de vlucht geslagen. Ze hebben geen brood te eten en het Westen gooit bommen op ze. Allah zal ze straffen, net zoals hij ook die terroristen zal bestraffen'', zegt een man. Langzaam komen de moskeegangers op gang, na in eerste instantie terughoudend te hebben gereageerd. ,,Als ze alleen Bin Laden wilden oppakken, hadden ze hem per satelliet kunnen traceren. Ze hebben hem zelf groot gebracht. Ze kennen zijn handel en wandel. Bin Laden is een smoes om het regime omver te werpen.'' Nee, u moet hem goed begrijpen, als een goede moslim kan hij niet voor de Talibaan zijn. Hij bekommert zich alleen om de onschuldige slachtoffers die gaan vallen.

,,Ook al hadden de Talibaan Bin Laden uitgeleverd, de aanval zou er toch zijn gekomen. Amerika is uit op de olie en de grondstoffen in Afghanistan'', zegt een ander. ,,Moge de Almachtige ons allen bijstaan'', bidt een volgende. Osman Karaburun, bestuurslid van de moskee, probeert de gemoederen te sussen en extreme uitlatingen te voorkomen. Hij zegt dat de gelovigen zowel de terroristische aanslagen in de Verenigde Staten als de aanval op doelen van de Talibaan veroordelen. ,,Hoe kun je voor een oorlog zijn? Dit gaat niet om christenen tegen moslims.'' Karaburun gelooft daarom niet dat `kleine terreur' de moskee zal treffen. ,,Wij kunnen het heel goed vinden met onze Nederlandse buren''. Toch wordt de moskee continu door twee mannen bewaakt.

De ruimtes lopen rond half negen leeg als de imam de gelovigen oproept zich klaar te maken voor het laatste gebed van de dag. De meesten snellen zich naar de wasbakken, om zich te reinigen. Met een tandenstoker tussen zijn lippen blijft een man achter. Hij volgt het laatste nieuws en is kwaad, zegt hij. Om de oorlog, die volgens hem onnodig is. Nee, Osama bin Laden kan niet achter de aanslagen in de Verenigde Staten zitten. ,,Een moslim doet zoiets gruwelijks niet.'' De gelovigen lopen de zaal binnen. Dan scheldt de man met de tandenstoker op luide toon de Turkse premier uit. Bewaker Halil grijpt in: ,,Kom op mannen, ga het maar allemaal thuis bekijken.''