America Strikes Back

Het contrast kon niet groter zijn. Waar de terroristische aanslagen op het World Trade Center en de daarop volgende chaos en paniek in haarscherpe beelden live op alle televisiestations van Amerika te volgen waren, moesten diezelfde zenders het gisteren tijdens de aanval op Afghanistan zonder een enkel duidelijk beeld stellen.

Geen opnamen van de ravage, geen ooggetuigenverslagen, niks. Slechts CNN had een camera ter plaatse maar veel wijzer werd je er niet van. Minuten achtereen vertoonde de zender felgroene beelden waarop, afgezien van een zo nu en dan oplichtende vlek, niets was waar te nemen. Toch werd trots `CNN Exclusive' vermeld. In Pakistan en het noorden van Afghanistan stonden de verslaggevers van de verschillende zenders moedig in survival-jacks bovenop hun hotel of ergens in de woestijn, maar feitelijk hadden ze niet meer nieuws dan ,,de studio''.

Het riep herinneringen op aan het vervreemdende mediaspektakel van de Golfoorlog; de groene flikkerende beelden die de eerste uren na het begin van de Golfoorlog uit Bagdad kwamen. Het door het Amerikaanse ministerie van Defensie vrijgegeven filmpje van een kruisraket die vanaf een vliegdekschip wordt afgeschoten zorgde voor een akelig déjà vu. Net als in 1991 zagen we mannen met aanwijsstokken voor landkaarten staan. En zelfs de computerspelachtige beelden van de gevechtsvliegtuigen en ander oorlogsmaterieel die de televisieberichtgeving tijdens de Golfoorlog zo domineerden waren binnen een half uur weer terug op de buis. Alsof we opeens tien jaar terug in tijd waren gegaan.

Slechts de videoboodschap van Bin Laden (uitgezonden door het arabische tv-station al Jazeera) voegde iets toe en werd dan ook eindeloos herhaald. Maar verder moest men al snel terugvallen op `het pratende hoofd', een lapmiddel dat op 11 september zo goed als geheel afwezig was. We zagen Henri Kissinger, voormalig nationaal-veiligheidsadviseur Sandy Berger, Democraat Dick Gephardt en een hele trits ex-generaals en antiterrorisme-experts speculeren over de effectiviteit van wat letterlijk elke zender `America Strikes Back' noemde.

Waar op 11 september zo'n beetje elk van de tientallen landelijke zenders die Amerika rijk is met aangepaste programmering kwam, daar pakten gisteren alleen de 24-uurs nieuwszenders en de grote stations ABC, NBC en CBS fors uit. Werd een maand geleden voornamelijk het menselijke aspect benadrukt, nu werd er noodgedwongen zeer afstandelijk bericht over technische aspecten van de militaire operatie: hoeveel vliegtuigen waren ingezet, waar de bommen vielen. Als er gisteren al `gewone' mensen te zien waren, dan waren dat New-Yorkers die hun reactie mochten geven. Anders dan na de aanslagen op het World Trade Center en Pentagon werden de uitzendingen ook gewoon onderbroken door reclame. En veelzeggender: rond negen uur 's avonds was de reguliere programmering op alle zenders al weer hervat. Als je rond die tijd de tv voor het eerst zou hebben ingeschakeld, zou je geen idee hebben gehad dat de `War on Terrorism' begonnen was.