Vrij spel in de loterij

Het kabinet zet het kansspelbeleid op de helling. Gevestigde loterijen schreeuwen moord en brand. Wouter Bos geeft ze geen gelijk.

De Tweede Kamer wordt de komende weken waarschijnlijk bestookt door lobbyisten van de Novib, Natuurmonumenten en de Stichting Doen!. Waarom? De afdracht van de zogenoemde goede-doelen-loterijen aan deze organisaties mag van het kabinet omlaag.

Zie dan in al dat goede-doelen-geweld met vluchtelingenkampen en wegkwijnende bossen nog maar eens een Kamerlid te vinden dat met droge ogen volhoudt: Prima, zo'n goed doel, maar er zijn ook andere goede doelen die een kans verdienen.

Staatssecretaris Wouter Bos (Financiën) staat samen met zijn collega Ella Kalsbeek (Justitie) voor de taak de hervorming van het kansspelbeleid door de Tweede Kamer te loodsen. Het kabinet besloot gisteren de minimale bijdrage van loterijen aan goede doelen binnen drie jaar terug te brengen tot 25 procent van de inzet. Nu is dat nog minimaal 60 procent van de inleg.

Door straks drie nieuwe vergunningen uit te geven, wil het kabinet bovendien de verkokerde markt voor loterijen openbreken. Uiteindelijk (waarschijnlijk in 2005) zullen alle loterijen 10 procent van hun inzet aan de staat moeten overmaken. De rest is vrij voor prijzengeld en voor de kosten van de loterijen zelf.

Bos (die zelf aan geen enkele loterij meedoet), hekelt de protectionistische opstelling van de zittende partijen. Hij noemt de huidige loterijmarkt ,,kartelachtig'' en vindt de handelwijze van veel bestaande loterijen ,,smoezend''. Bos: ,,De markt moet doorzichtiger en opener worden. Ik denk dat veel spelers van de Postcodeloterij niet wisten dat hun loterij de demonstratie tegen de oorlog, afgelopen weekend in Amsterdam, heeft gesteund.''

Waarom moet het kansspelbeleid herzien worden?

,,Het kabinet vindt dat lotenkopers meer invloed moeten krijgen op de loterijen. Ze moeten meer loterijen hebben om uit te kiezen. Nu is het door de regels redelijk star. Je hebt de Staatsloterij, die relatief veel van de inzet aan prijzen uit moet geven en weinig afdraagt en je hebt de goede-doelen-loterijen, die relatief minder aan prijzen uit mogen geven en veel afdragen. Dat is in de ogen van de goede-doelen-loterijen concurrentievervalsend. De internationalisering en de komst van internet hebben de veranderingen alleen maar noodzakelijker gemaakt. Als we niets doen zouden de goede-doelen-loterijen als eerste het loodje leggen.''

De `goede doelen' zijn bang dat ze door de wijziging minder geld binnen krijgen. Is die angst terecht?

,,Nee, ik denk zelfs dat méér goede doelen geld kunnen binnenhalen. Nu is het voor goede doelen die nog niet aan een loterij verbonden zijn lastig om tussen de gevestigde partijen te komen. We stellen voortaan een minimumpercentage vast voor de afdracht aan die doelen, maar het staat iedere loterij vrij om daar boven te gaan zitten. Er komen dan loterijen die puur op het prijzengeld concurreren en loterijen die laten zien dat zij juist heel veel voor goede doelen doen.'' Op termijn worden alle loterijen verplicht 10 procent van hun inzet aan de staat over te maken en 25 procent aan goede doelen. Wat betekent dat voor de toekomst van de Staatsloterij, die nu als enige afdraagt aan de staat?

,,Ook voor de Staatsloterij zouden die nieuwe regels moeten gelden, dus de Staatsloterij zou op zoek moeten naar goede doelen. Met `Kom bij ons en spek de staatskas van Gerrit Zalm en Wouter Bos' trek je waarschijnlijk niet zo veel extra klanten. Hoewel, de inkomsten van de Staatsloterij worden door ons natuurlijk ook aan goede doelen als onderwijs en zorg besteed. De reden om de vergunningen te harmoniseren is dat je dan af bent van het gelazer van oneerlijke concurrentie en ondoorzichtige regels. Als dat betekent dat de Staatsloterij niet meer de Staatsloterij is, is dat bespreekbaar.''

Wie garandeert u dat niet alle loterijen op het minimum van 25 procent afdracht aan de goede doelen gaan zitten en massaal kiezen voor een hoge prijzenpot?

,,Niemand, maar het zou onlogisch zijn als dat gebeurde. In dat geval zullen de goede-doelen-loterijen meer loten verkopen omdat ze hogere prijzen uitkeren. Het percentage mag dan lager worden, de afdracht aan de doelen zal behouden blijven.''