Veiliger? `Ja', maar geen garantie tegen terrorisme

De 43 maatregelen die het kabinet tegen terrorisme neemt lijken typisch Nederlands: ze kosten nog relatief weinig en een werkgroep komt er ook.

Het heeft even geduurd, maar gisteren kon de speciale stuurgroep van het kabinet, die onmiddellijk na de aanslagen van 11 september in New York en Washington in het leven was geroepen, dan toch zijn `actieplan terrorismebestrijding en veiligheid' presenteren.

Geflankeerd door de ministers Korthals (Justitie), De Vries (Binnenlandse Zaken) en Zalm (Financiën) maakte premier Kok 43 maatregelen en acties bekend. Op de vraag of Nederland na de realisatie hiervan veiliger zou zijn antwoordde de premier met een volmondig ,,ja'', al voegde hij er aan toe dat er nimmer een garantie valt te geven dat er zich op Nederlandse bodem geen terrorisme meer zal voordoen. Een prettige bijkomstigheid is dat de kosten van deze stappen vooralsnog beperkt blijven tot naar schatting 150 à 200 miljoen gulden per jaar. ,,We hebben nog een uitgavenreserve van 250 miljoen'', constateerde de altijd zuinige Zalm tevreden, ,,dus dat komt goed van pas.''

De nu voorgestelde maatregelen en acties bestrijken een breed scala. Om te beginnen wil het kabinet meer aandacht voor de preventie van daden van terrorisme. Daartoe zullen de inlichtingen- en veiligheidsdiensten extra middelen tot hun beschikking krijgen. Een deel van het extra geld zal worden aangewend voor de invoering van de zogeheten biometrie, waarbij controles geschieden aan de hand van lichaamskenmerken. Het bekendste voorbeeld hiervan is de irisscopie, die op sommige luchthavens in de wereld al wordt gehanteerd.

Minister Korthals kondigde aan dat Nederland in internationaal verband wil streven naar een volledige controle van alle bagage van reizigers. Thans wordt op veel luchthavens, inclusief Schiphol, een deel van de zogeheten ruimbagage slechts in beperkte mate gecheckt voor ze in het vliegtuig wordt geladen.

Naast de preventie wil het kabinet de opsporings- en vervolgingscapaciteit van de politie en het openbaar ministerie uitbreiden. Er zullen extra rechercheurs en analisten worden aangetrokken. De opsporingsinstanties zullen worden uitgerust met betere aftap-apparatuur om telefoongesprekken te kunnen verbeteren. Minister De Vries kondigde in dit verband aan dat er ook meer aandacht voor talenkennis zal zijn. Ook de Unit Mensensmokkel zal uitbreiding krijgen, om ,,een mogelijke relatie met terrorisme'' te onderzoeken.

Op financieel gebied wil het kabinet eveneens actie ondernemen om terroristen de voet dwars te zetten. Deels zal dit geschieden aan de hand van drie lijsten met verdachte organisaties en personen: een van de Verenigde Naties, een van president Bush en een van de Amerikaanse federale recherche FBI. Het is het makkelijkst, aldus Zalm, om rekeningen van mensen en instanties op de VN-lijst te blokkeren, want die is inmiddels al door de Europese Unie tot officiële richtlijn verheven.

Ook willen Korthals en Zalm de regels verscherpen voor de melding van ongebruikelijke financiële transacties. Vrije beroepsgroepen, en met name makelaars, notarissen en advocaten, zouden zich hieraan in de toekomst moeten houden, als het aan het kabinet ligt.

Korthals ontkende dat met de voorgestelde maatregelen de privacy van de burgers ernstig gevaar loopt. Hij omschreef de stappen als ,,verantwoord''. Premier Kok liet intussen weten dat het kabinet zich nog beraadt op een identificatieplicht. Centraal daarbij is de vraag of zo'n plicht wel daadwerkelijk bijdraagt tot de bestrijding van het terrorisme, aldus Kok.

Het actieplan eindigt op een typisch Nederlandse noot. Actie 43 stipuleert naar goed Haags gebruik de instelling van ,,een werkgroep om knelpunten te inventariseren'' in wetgeving over de uitwisseling van informatie. Het is maar dat de terroristen het weten.