`Twintig jaar gespaard' voor Mevlana Moskee

De vandaag geopende Mevlana Moskee past in het Rotterdamse moskeeënbeleid. Minder en groter is het devies. Maar dat gaat niet vanzelf.

Met het zingen van nationale volksliederen en één minuut stilte voor de slachtoffers van de aanslagen in New York en Washington wordt vandaag in Rotterdam de Turkse Mevlana Moskee geopend.

De moskee is de tweede grote moskee in de stad, maar de eerste daarvan die nieuw is gebouwd. Bij de opening zouden onder anderen aanwezig zijn burgemeester Ivo Opstelten, de Turkse ambassadeur Karahan en het hoofd van het presidium voor religieuze zaken in Turkije, M.N. Yilmaz.

De bouw van de Mevlana Moskee in het Nieuwe Westen van Rotterdam past in het `moskeeënbeleid' dat de stad zo'n tien jaar geleden ontwikkelde. Rotterdam krijgt nog drie grote moskeeën, naast de al langer bestaande kleinere. In de Mevlana Moskee is ruimte voor zo'n veertienhonderd gelovigen tegelijk.

Aanleiding voor de totstandkoming van een `moskeeënbeleid' vormden de voortdurende problemen met de huisvesting van moskeeën. Vaak bevonden die zich in kleine, slecht gelegen panden, een enkele keer in een oude school. Soms waren de moskeeën illegaal aan de woningvoorraad onttrokken, waren ze brandgevaarlijk of zorgde de grote toeloop voor parkeerproblemen.

Rotterdam wilde daarom `minder maar grotere' moskeeën. Hun aantal is de afgelopen tien jaar teruggebracht van veertig naar zesendertig. In diezelfde tijd groeide het aantal mensen van islamitische komaf in de stad van 60.000 tot ruim 80.000: 14 procent van de bevolking.

Maar gemakkelijk ging het niet. Zo wil de gemeente het liefst dat moskeebesturen samengaan, wat hun meer financiële armslag geeft en dus meer geld voor een bouwkundig verantwoorde moskee. Omdat het bij de diverse moskeeën vaak gaat om verschillende religieuze richtingen of om een andere taal is dat maar ten dele gelukt.

Ook het uit elkaar trekken van de religieuze en de sociale functie van een moskee bleek niet eenvoudig. Veel moskeeën beschikken over een winkeltje, er worden koranlessen of naaicursussen gegeven, er zijn wasruimten of er hoort een internaat bij. Daarom willen moskeebesturen graag een moskee in de wijk, ook al is dat dan een kleine moskee.

Daarnaast stuitte het huisvesten van moskeeën in lege kerkgebouwen vaak op bezwaren van het kerkbestuur: het ligt te gevoelig of sloop ten behoeve van woningen levert meer geld op. Tenslotte zijn er bij het bepalen van een plek voor een moskee regelmatig problemen met de buurt, die overlast vreest, of met het moskeebestuur zelf, dat bijvoorbeeld van gedachten verandert over locatie, grootte en kosten van de moskee.

Over de plek van de Mevlana Moskee is nauwelijks discussie geweest. In feite is de moskee verhuisd, van de Aelbrechtskade naar het Aelbrechtsplein. Met de bouw is een droom van de Turkse gemeenschap in Rotterdam werkelijkheid geworden, zegt bestuurslid Omar Altay. ,,We hebben hier twintig jaar voor gespaard.'' De verkoop van de voormalige moskee leverde ook geld op, drie miljoen gulden. De rest, vier miljoen, bestaat uit een lening.

De moskee heeft een vloeroppervlak van zevenhonderdvijftig vierkante meter en kostte tien miljoen gulden. De minaretten van elk ruim veertig meter hoog en de koepel van groengekleurd koper zijn zichtbaar vanaf de snelweg. Het koper, de traditionele dakbedekking van moskeeën, is in de fabriek verkleurd. De meer gebruikelijke verkleuring door wisselende weersomstandigheden zou een onregelmatige kleur tot gevolg hebben gehad.

Ook de Mevlana Moskee zal naast een religieuze een sociale functie krijgen: koranlessen, computercursussen, huiswerkbegeleiding ,,en waarschijnlijk nog veel meer'', zegt bestuurslid Altay. De nieuwe moskee maakt andere moskeeën niet overbodig, vindt hij. ,,Maar dat zijn geen echte moskeeën. Als je in deze moskee binnenkomt voelt het anders. Dan voelt het echt.''