Psycho

Onder de douche staan, dat kan niet meer sinds Alfred Hitchcock in 1960 Janet Leigh in Bates Motel liet neersteken. Niet meer even onbekommerd tenminste. Wie heeft er na Psycho nog nooit het slot op de deur van een hotelkamer eens extra gecontroleerd voordat hij de badkamer inging? Dat ene moment, die moord onder de douche, zomaar uit het niets, was voor Hitchcock de voornaamste reden om de film te maken. Want hij hield er wel van om met een enkel filmbeeld de wereld voorgoed te veranderen.

Gus van Sant had een andere reden om Psycho te maken – opnieuw te maken – bijna veertig jaar later. De slechtste, maar meest aangehaalde, was dat hij het shot voor shot, camera-instelling voor camera-instelling kopiëren van Hitchcocks origineel als het ultieme filmexperiment zag. En dat is dan weer de slechtste manier om naar Van Sants Psycho te kijken.

Dat hij er niet in kon slagen om Hitchcock de evenaren of zelfs maar benaderen is overduidelijk. Filmvorsers ontdekten al gauw dat Van Sant helemaal niet zo precies was in zijn imitatie: zwart-wit werd kleur, camerastandpunten weken net iets af, er waren enkele scènes toegevoegd (waaronder een masturbatiescène van Norman Bates, die hem van voyeur tot deelnemer maakt), de bourgeoise Leigh werd hysterica Anna Heche en de wanhopig maniakale Anthony Perkins werd de nichterige poseur Vince Vaughn.

Maar zo dom om daarmee de film echt te verpesten is Gus van Sant nou ook weer niet – al maakt hij de laatste jaren wel wat eigenaardige carrièrebewegingen. Dus wat is er wel aan de hand?

De meeste mensen die onder de douche aan Psycho denken, hebben de film nooit gezien. Maar die ene scène heeft zich nu eenmaal in ons collectieve filmische geheugen vastgepind (met een buitenmodel vleesmes waarschijnlijk, maar dat terzijde). Van Sant heeft een Psycho gemaakt die eruit ziet zoals je zou denken dat Hitchcocks versie eruit ziet, als je die nog nooit gezien had. Heel handig als alle kopieën plotseling verdwenen zouden zijn. Psycho 1998 is een vleesgeworden herinneringsbeeld.

En herinneringen zijn onbetrouwbaar. Ook dat heeft de oude Hitch overtuigend aangetoond. Gelukkig is het origineel er nog.

Psycho (Gus van Sant, 1998, VS), Net5, zaterdag, 22.25-00.15u.