Onplezierig wonen rond WTC-skelet

De bewoners van de flats naast de WTC-torens in New York mogen weer terugkeren naar hun woningen. Met alle ongemakken van dien. En soms dus met tegenzin. ,,Ik ga geen 3.260 dollar per maand betalen om naast Ground Zero te wonen.'

Battery Park City, het spectaculaire stadsvernieuwingsproject in Lower Manhattan, is een deel van zijn charme kwijt.Behalve het schilderachtige uitzicht op de Hudson-rivier hebben bewoners van de dure, begin jaren negentig door Richard Johnson ontworpen, flats er aan de oostkant een nieuw uitzicht bij: het skelet van het World Trade Center.

Nog steeds zijn zeker vijftienhonderd bewoners van de flat Gateway Plaza in dit deel van de frozen zone, het voor publiek en alle verkeer gesloten gebied grenzend aan Ground Zero, dakloos. De politie staat ze zolang het justitiële onderzoek duurt nog niet toe om terug te keren naar hun woningen. De duizenden mensen die sinds enkele dagen wel mogen terugkeren, doen dat vaak niet. Nog geen derde van de negenduizend woningen is naar verluidt momenteel bezet.

,,Ons hele appartement is bedekt met een dikke laag stof', zegt Brian Devine, een 28-jarige advocaat, die 's middags een kijkje komt nemen. ,,Ik had de ramen open laten staan.' Hij is koortsachtig begonnen met schoonmaken, hoewel hem dat is afgeraden. Het verwijderen van het stof, dat glasvezelsplinters bevat, schijn je beter te kunnen overlaten aan professionele schoonmakers. LeFrak Corporation, de beheerder van het gebouw, heeft beloofd het leeuwendeel van de schoonmaakkosten voor zijn rekening te nemen.

Het zit de Devines niet mee. Ze waren de zaterdag voor de aanslag in een nieuw, groter appartement getrokken op de zevende verdieping van hun flat. ,,Daarvan hebben we dus krap vier dagen kunnen genieten.' Momenteel logeren ze bij zijn ouders in New Jersey. Devines vrouw ziet er erg tegenop om terug te keren. Maar volgens hem hebben ze geen keus: ,,We hebben het net gekocht. We kunnen onmogelijk wéér verhuizen.'

Als hij in Battery Park City is moet de advocaat steeds terugdenken aan de huiveringwekkende momenten die hij heeft beleefd (zijn vrouw was de stad uit). ,,Ik zag uit mijn raam hoe de eerste toren instortte. Een gigantische stofwolk kwam op onze flat af. Als een gek ben ik de trappen afgelopen naar het souterrain van het gebouw. Het was een natuurlijke reactie. Daar zaten nog meer bewoners te schuilen. Ook het babytje van de buren. Toen de rook daar beneden onhoudbaar werd, ben ik met dat kindje weer omhoog gegaan naar mijn appartement. Ik dorst niet om me heen te kijken. Mijn vader belde. Vertelde dat de tweede toren op het punt stond naar beneden te komen. Toen werd de telefoonverbinding verbroken.'

De elektriciteit viel ook uit, en het water. Niet lang daarna werd iedereen geëvacueerd. ,,Voor ons, in de Hudson, lagen tientallen boten te wachten om ons mee te nemen. Het leek wel Duinkerken.'

Nu ademt het ooit zo idyllische Battery Park City, dat veel weghad van een suburb voor de yuppen uit het World Financial Center en het WTC, de sfeer van het oude Berlijn. Er is `checkpoint Battery Plaza', waar je alleen doorheen komt als je minstens twee identiteitsbewijzen en een adresbewijs bij je hebt. Bezoekende limousines (particuliere auto's zijn nog niet toegestaan) worden binnenste buiten gekeerd. Er lopen norse soldaten rond. De meeste mensen dragen geen gasmaskers meer, hoewel de berichten over schadelijke stoffen in de lucht elkaar tegenspreken.

Tijdens een bijeenkomst van de bewonersvereniging van Battery Park City afgelopen week verloren een aantal mensen hun geduld. Ze klaagden niet zozeer dat ze hun woning niet in konden - dat begrepen ze wel - maar dat er zoveel onduidelijkheid bestond in de berichtgeving. Dat is inmiddels opgelost: alle communicatie met de bewoners geschiedt momenteel via de website van de LeFrak Corporation.

Daar valt bijvoorbeeld te lezen waar en hoe bewoners nieuwe sleutels kunnen afhalen. Alle sloten zijn namelijk geforceerd tijdens de evacuatie. En dat er standaard nieuwe filters zijn geplaatst in de airconditioning, en dat er gewerkt wordt aan herstel van de telefoonlijnen, maar ,,we raden u aan om uw mobiele telefoon zolang te gebruiken'. Ook zijn er gratis bussen ingezet die pendelen tussen de getroffen woonwijk en de dichtstbijzijnde supermarkt. De schaarse winkels die er waren, zijn nog steeds dicht. LeFrak biedt zijn huurders een maand gratis huur aan, ,,om de overgang te vergemakkelijken'.

Maar op de drukbezette elektronische prikborden van een alternatieve website voor bewoners vraagt menig huurder zich af of niet alle huurcontracten moeten worden opgebroken. ,,We moeten gaan lobbyen om onze huren naar beneden te krijgen', schrijft een anonieme bewoner. ,,Ik ga geen 3.260 dollar per maand betalen om naast Ground Zero te wonen.'