HOMO ERECTUS VOER AL VROEG OP DE MIDDELLANDSE ZEE

Al minstens 800.000 jaar wonen er mensachtigen in Europa en de vindplaatsen van deze fossiele mensen bevinden zich tot nu toe allemaal op het vasteland. Daarin lijkt nu verandering te zijn gekomen met de vondst van een serie vroeg-Paleolithische vuurstenen werktuigen op het eiland Sardinië. Op een congres dat afgelopen maand op Mallorca plaatsvond rond het thema `Eilanden in de prehistorie' presenteerde de Britse archeoloog prof. David Trump vuurstenen werktuigen van het Clactonian-type, die waren gevonden in de Grotta di Su Coloru op Sardinië.

Tegen dergelijke vondsten zijn vaak drie bezwaren in te brengen: de stenen lijken op werktuigen maar zijn op natuurlijke wijze ontstaan, de stenen zijn van veel later datum maar gemaakt volgens een verouderde methode, of de geologische context van de vondst is verkeerd geïnterpreteerd. Trump kon al deze bezwaren ontzenuwen. De werktuigen zijn van grote ouderdom, en aangetroffen in afzettingen die dateren uit de Mindel-ijstijd, ongeveer 300.000 jaar geleden. De enige mensachtigen die toen in Europa leefden behoren tot de soort Homo erectus.

Een dergelijke vondst op het Italiaanse vasteland zou weinig beroering wekken, maar Sardinië is een eiland en is dat al vele miljoenen jaren. Ook tijdens een laag zeespiegelniveau zoals dat tijdens het Pleistoceen regelmatig voorkwam (en waarbij Sardinië en Corsica verenigd waren) was de minimum afstand tussen eiland en vasteland zo'n 15 kilometer. Dat zou betekenen dat Homo erectus in staat moet zijn geweest minstens 15 kilometer over zee te reizen, zoals Trump het uitdrukte met een `navigational aid', een vaarhulpmiddel. Hij wilde het woord `boot' niet gebruiken.

De tot nu toe vroegst bekende zeevaarders zijn de kolonisten die Flores en Australië bereikten, maar dat gebeurde niet eerder dan 40.000 tot 50.000 jaar geleden. Als Trump zich niet vergist en de Sardijnse waarneming klopt, betekent dat dat de oudste zeevaarders zeker 250.000 eerder in het Middellandse-Zeegebied hebben geleefd.