Hollands Dagboek: Tony van Diepenbrugge

Vorige week aanvaardde generaal-majoor Tony van Diepenbrugge (50) het commando over 5.100 militairen in Bosnië- Herzego- vina. Voor het eerst bekleedt een Nederlander zo'n hoge positie in SFOR. Van Diepen- brugge is getrouwd met Lily en vader van Andrew (11) en Esmée (10).

Woensdag 26 september

De eerste week als commandant van de Multinationale Divisie South-West (MND SW) van de Stabilisation Force (SFOR) is voorbijgevlogen. We zijn bezig met het inwerken van de nieuwe staf en bereiden sinds vrijdag acties voor tegen terroristen die het voorzien hebben op leden van de `international community', en op SFOR-troepen die grotendeels uit NAVO-eenheden bestaan. Omdat we over te weinig inlichtingen beschikken gelasten we op het laatste moment een geplande actie op een verdachte locatie af. Over het hoe en wat kan ik om veiligheidstechnische redenen geen verdere informatie geven. Gelukkig accepteert het hoofdkwartier van de SFOR in Sarajevo de argumenten voor onze beslissing. Hoewel we mentaal voorbereid zijn op zulke situaties loopt de spanning zowel bij mij als bij alle betrokkenen op en heerst er opluchting als eenmaal het besluit genomen is om de actie af te blazen.

Vandaag ook definitief afscheid genomen van het Tsjechische bataljon dat niet zal worden afgelost. Resten nu nog de Canadese, Britse en Nederlandse battle groups, waarmee de taak in een gebied ter grootte van de helft van Nederland moeten worden uitgevoerd.

In de namiddag van Banja Luka naar Sarajevo gevlogen met een Nederlandse Cougar helikopter. Over de weg zouden we ongeveer 4,5 tot 5 uur onderweg zijn geweest; nu duurde de tocht ongeveer een uur. Het is slecht weer – het regent en waait hard. In de lucht is er gelegenheid om te reflecteren. Vanwege het lawaai en de gehoorbescherming is conversatie uitgesloten.

's Avonds een bijeenkomst met de Nederlandse ambassadeur, de heer Bosscher, in gezelschap van vier in Sarajevo werkzame diplomaten en een aantal hoge in Bosnië werkende Nederlandse officieren. Het is een prima gelegenheid om van gedachten te wisselen en elkaar te informeren over het eigen werkterrein.

Het daarna volgende diner is het eerste in de pas twee weken geleden door de ambassadeur en zijn gezin betrokken residentie, waar wij ondanks de verhuizing en twee zieke kinderen toch hartelijk ontvangen worden. Mevrouw Bosschert verontschuldigt zich voor het gebodene en noemt het een experiment. Als ik in mijn dankwoord aangeef dat wij ons graag blootstellen aan een volgend experiment, valt ze van haar stoel. Ze is flauwgevallen. De inspanningen van de voorgaande twee weken eisen hun tol. Gelukkig kunnen mijn persoonlijke beveiligers haar snel helpen en komt zij weer bij kennis. De collega's kunnen niet nalaten op te merken dat mijn woorden kennelijk een verpletterende indruk hebben gemaakt. Ik heb de volgende dag maar een bloemetje laten bezorgen.

Donderdag

Vanochtend geen dagelijks rondje in de fitnessruimte waar het 's morgens om 06.30 uur een drukte van belang is. Vanwege de lange werkdagen en het ontbreken van een weekeinde is sporten een goede uitlaatklep. Ook geniet ik van het regelmatig rondjes hardlopen in het kamp. Vanwege de verhoogde veiligheidsmaatregelen vanwege dreiging van terrorisme is het niet mogelijk om buiten het kamp te lopen.

Vandaag is de heer Ingram, de Britse onderminister van Defensie, op bezoek. Ik kan niet nalaten op te merken dat aan het einde van de week het Nederlandse bataljon de eenheid zal zijn die het best Engels spreekt en dat de reden hiervoor is dat de Canadezen een Franssprekend bataljon inbrengen en de Britten een bataljon van uit Nepal afkomstige Gurkha's.

's Middags per helikopter een bezoek gebracht aan een centraal in het divisiegebied gelegen militair hospitaal. 's Avonds de hoogste VN-chef George Bordet op bezoek met wie ik een goede relatie heb opgebouwd. Na een lange en volle dag mijn Corimec opgezocht, een soort luxe container die als onderdak dient voor alle militairen in het kamp. In tegenstelling tot de meeste anderen geniet ik het voorrecht om alleen te wonen.

Vrijdag

Een van de belangrijkste taken van de divisie is het aantal wapenopslagplaatsen van de Bosnische strijdkrachten drastisch terug te brengen. Opslag vindt plaats in kelders van scholen, in schuurtjes bij politiebureaus en in nog onder Tito in de bergen uitgehouwen bunkers. Sommige liggen midden in dorpen en steden, hebben lekkende daken, geen bliksemafleiders en hier en daar ligt munitie onder een zeiltje opgeslagen. Er zijn door ons normen vastgesteld en in overleg met de Bosnische strijdkrachten is een plan ontwikkeld. Een ramp zoals zich in Enschede heeft voorgedaan moet met die middelen voorkomen worden. Onstabiele munitie wordt na overleg ingenomen en door personeel van de Explosieven Opruimingsdienst vernietigd.

Zonodig wordt door ons het transport verzorgd, verlenen we hulp met vorkheftrucks of leveren we brandstof voor de voertuigen. De medewerking laat soms nog te wensen over maar tot op heden gaat alles volgens planning. Het aantal opslagplaatsen is teruggelopen van 133 naar 61.

Vanmiddag een kort bezoek gebracht aan een zogenaamd CIMIC-huis in Banja Luka. CIMIC is een afkorting voor Civil Military Cooperation. De plaatselijke bevolking kan er terecht met allerhande praktische problemen, zoals bijvoorbeeld het repareren van de verwarmingsinstallatie van een school. Op deze wijze wordt veel goodwill gekweekt bij de bevolking. Het is echter geen primaire taak en onze capaciteit laat dat ook niet toe. Toen ik vijf jaar geleden in Bosnië diende, bestond de troepenmacht uit 54.000 personen, nu nog 19.000.

Vanavond een telefoongesprek met thuis gevoerd. Lily mist me gelukkig nog en zou graag dingen met me willen delen in het drukke leven met een fulltime baan, kinderen, bestuursfuncties en de bouw van ons nieuwe huis. Ik spreek de kinderen door de telefoon. Het leven gaat gewoon door, zegt Andrew (11) wijs.

Zaterdag

Vandaag een verjaardagsceremonie bezocht van een moslimeenheid van het federatieve leger. In de praktijk werken moslims en Bosnische Kroaten, die gezamenlijk de Federatie vormen, nauwelijks samen. De Servische Bosniërs hebben een eigen leger, waartoe zij helaas gerechtigd zijn middels het akkoord van Dayton. Een land met twee à drie verschillende krijgsmachten is een unicum en op den duur zal dat ook niet werken, zeker niet als men in de toekomst wil toetreden tot de EU, de NAVO en het Parnership for Peace. Er wordt nu gewerkt aan de opzet van een gezamenlijk ministerie van Defensie.

De achterdocht van de verschillende bevolkingsgroepen, entiteiten noemen wij ze, jegens elkaar is zes jaar na de oorlog nog groot. Bij een vroegtijdig vertrek zal de inspanning van velen tenietgedaan worden. Ik zie het als mijn persoonlijke taak om, hoe beperkt dan ook, een bijdrage te leveren aan de contacten tussen de entiteiten, al is het maar door het organiseren van sportcompetities.

Binnen het Kroatische deel van Bosnië is de HDZ de grootste partij. De `hardliners' binnen de partij zijn voor het uitroepen van een derde Kroatische entiteit. Daarbij zou de federatie worden opgesplitst in een moslimdeel en een Kroatisch gedeelte. Gestimuleerd door een financiële beloning hebben veel Bosnisch-Kroatische militairen de kant van de hardliners gekozen. Nu de komende maand het HDZ-partijcongres plaatsvindt en er zelfs over het organiseren van een referendum wordt gesproken, zijn we op alles voorbereid. Met de commandogroep, de inlichtingenofficier en de politieke adviseur daarom aan tafel gezeten om het een en ander te bespreken.

Zondag

Voor de eerste keer uitgeslapen en om tien uur de mis van de aalmoezenier in het (prefab)gebouw van het Nederlandse Contigentscommando bezocht. Tijdens het zeer Hollandse koffie-met-gebak-uurtje na afloop gelegenheid gehad om met verschillende Nederlandse militairen te praten. Velen zijn al druk bezig met hun terugkeer naar Nederland over een maand. Vakantieplannen, inkopen doen, iets voor thuis kopen. Zelf moet ik nog 11,5 maand, maar ik beklaag me niet, want ik heb een schitterende baan.

In de namiddag met mijn press information officer de persconferentie van dinsdag aanstaande voorbereid waar ik voor de eerste keer zal optreden voor de regionale en lokale pers. Hoewel ik het gevoel heb goed voorbereid te zijn, zal het spannend zijn te zien of de in Nederland gevolgde mediatraining zijn vruchten zal afwerpen. 's Avonds geniet ik samen met mijn Canadese plaatsvervanger, de Franstalige brigadegeneraal Pepin, van een uitstekende fles wijn die hij in Sarajevo heeft gekocht. Een internationale setting heeft zo zijn voordelen.

Maandag

Vandaag aanwezig bij de commando-overdracht van het Canadese bataljon. Mijn oude HBS-Frans komt goed van pas. Opvallend is dat nu alle Canadese militairen, op een enkele uitzondering na, gekleed zijn in camouflage-uniform. De Canadezen hebben als laatste eenheid binnen de Divisie nu het effen groene gevechtstenue afgeschaft.

Naar Sarajevo voor een ontmoeting met luitenant-generaal Sylvester, de commandant van SFOR. Door de Amerikaanse leden van de staf van SFOR word ik voorgelicht over de gevolgen voor de veiligheidssituatie in Bosnië en Herzegovina naar aanleiding van de terroristische aanslagen in de VS.

De internetverbinding ligt er al enige dagen uit en dus een brief geschreven aan Lily. Door deze vorm van communiceren leer je elkaar op een andere verrassende wijze kennen.

Dinsdag

's Ochtends de inspecteur-generaal van de krijgsmacht, luitenant-generaal De Veer, op bezoek. De generaal treedt op als een soort superombudsman van de gehele krijgsmacht. Als voormalig directeur-personeel van de Koninklijke Luchtmacht heeft hij een goed oog voor de mens in de organisatie. Naast het bespreken van de actuele situatie in het operatiegebied praten we over de opleiding voorafgaande aan de uitzending en het uitgaansbeleid hier tijdens de uitzending.

Met name het laatste wordt door de militairen hier als problematisch ervaren; als zij vrij zijn mogen ze het kamp niet af. De reden hiervoor is onder meer dat onze militairen in relatie tot de bevolking over veel geld beschikken. Het gemiddeld inkomen hier bedraagt circa 300 Duitse mark per maand.

Er is tevens sprake van een vrouwenoverschot en met name jongere vrouwen zijn op zoek naar mogelijkheden om het land te verlaten.

Om problemen te voorkomen met de mannelijke bevolking geldt het uitgaansverbod.

De persconferentie verloopt teleurstellend. Een vrije en kritische pers bestaat hier nog nauwelijks. Geen echte uitdaging. Van mijn persofficier krijg ik een 8+.

Omstreeks drie uur 's middags ontstaat er plotseling een kritische situatie in de stad Bihac.

Door een snelle reactie van onze kant en goed overleg tussen de bataljonscommandanten is de zaak een paar uur later weer onder controle.

Woensdag 3 oktober

Onder prachtige weersomstandigheden 7 km hardgelopen op het kamp. De in internationaal verband van kracht zijnde groetplicht brengt mij herhaaldelijk uit mijn ritme. Eens kijken of ik hier wat aan kan doen.

's Avonds aan tafel erg gelachen om een Tsjechische luitenant-kolonel die vertelde over zijn ervaringen in de periode van het Warchaupact, toen wij actief waren in de Noord-Duitse laagvlakte.

Morgen voor het eerst op bezoek bij het Britse Gurkha-bataljon, waarbij ook de Bosnisch-Servische legercommandant uitgenodigd is.

Bij het afsluiten van dit dagboek bedenk ik dat er sinds mijn vorige missie in dit gebied zeker op alle terreinen vooruitgang geboekt is. Er is echter nog een lange weg te gaan en militaire aanwezigheid is vooralsnog noodzakelijk om orde, rust en veiligheid te garanderen en daarmee het kader te scheppen voor de ontwikkeling van een evenwichtige democratische samenleving.

Sinds vrijdag bereiden

we acties voor tegen terroristen die het op SFOR voorzien hebben