Colombia: vrede lijkt illusie

Het vredesproces met de linkse guerrillagroep FARC in Colombia is op sterven na dood. De strijdende partijen solliciteren naar een positie in de war on terrorism.

Precies één dag voor de aanslagen op het World Trade Center en het Pentagon zetten de Amerikanen de rechtse Colombiaanse paramilitaire organisatie AUC op de lijst van terroristische groepen. De linkse guerrilla-organisaties FARC en ELN stonden er al veel langer op.

Afgelopen zondag werd het vermoorde lichaam van de alom geliefde ex-minister van Cultuur, Consuelo Araujo, gevonden. De 62-jarige vrouw was ontvoerd door de grootste guerrillagroep FARC samen met nog negen anderen. Toen het leger de ontvoerders omsingelde, werd Araujo vermoord. Twee dagen later werd het 72-jarige liberale congreslid Octavio Sarmiento vermoord. Dit keer waren de moordenaars de paramilitairen, die de linkse parlementariër samen met nog drie anderen op straat doodschoten vanwege ,,collaboratie met de guerrilla''.

De Colombiaanse president Andrés Pastrana staat nu met zijn rug tegen de muur. Sinds drie jaar wijdt hij zich aan moeizaam vredesoverleg met de linkse FARC. Hoewel de FARC vooral arrogant en onwillig is, heeft Pastrana de oudste en grootste guerrillagroep van het continent nooit `terroristisch' willen noemen. Maar nu zal hij toch over een hoop talent moeten beschikken om zijn vredesproces nog te redden.

Officieel loopt maandag de termijn af voor de zogeheten `gedemilitariseerde zone'. Dat is een gebied zo groot als Zwitserland waar de vredesonderhandelingen worden gevoerd. Het staat volledig onder controle van de FARC en het overleg is in feite vastgelopen op de weigerachtigheid van de FARC een staakt het vuren van zes maanden in te stellen. Toch wil de president de zone aanhouden.

Het parlement is woedend over het verlies van drie van zijn leden in minder dan een maand, en is tégen. ,,We moeten ons afvragen of de guerrilla nog wel een revolutionaire organisatie is en geen terroristische'', zei de liberale fractieleider Luís Vélez. Zijn partij wil de status van de FARC als politieke organisatie herroepen, en een einde maken aan de gedemilitariseerde zone. Pastrana's conservatieve partijgenoten zijn het daar mee eens.

De `autonome rebellenstaat' van de FARC in het hart van Colombia is altijd al een doorn in het oog van zowel het Colombiaanse leger, als van Amerika dat het leger steunt in zijn war on drugs. Met de war on terrorism krijgt die kritiek nu een nieuwe impuls. Vorige maand werden in Colombia drie IRA-leden gearresteerd die militaire trainingen aan de guerrilla in het gebied zouden hebben gegeven. Door het leger wordt het gebied nu openlijk beschreven als een `vrijhaven voor terroristen'. Sinds een paar dagen heeft het leger zijn troepen rond de zone samengetrokken.

Zoals hij al eerder bewees, lukt het Pastrana misschien ook dit keer op het nippertje een wonder te verrichten, en in één keer het leger in te tomen én de guerrilla tot inschikkelijkheid te dwingen. Maar met de nieuwe situatie door de terreuraanslagen in Amerika ziet de toekomst voor zijn vredespogingen er somber uit. In de `lange oorlog' tegen het terrorisme zal ook Colombia aan de beurt komen.

,,De FARC werkt op dezelfde manier als Bin Laden'', verklaarde de Amerikaanse democraat Bob Graham in de Spaanse editie van de Miami Herald. De voorzitter van de commissie voor de inlichtingendiensten van de Senaat zei te weten ,,dat zowel de organisatiestructuur, als de financiering, als de doelen van de FARC overeenkomen met Al-Qaeda van Bin Laden''. Beide organisaties financieren zich met drugsopbrengsten. En beide organisaties hebben Amerika tot vijand uitgeroepen.

Tot nu toe had de FARC alleen Amerikaanse belangen in Colombia zelf tot doelwit verklaard. Het was een antwoord van de linkse rebellengroep op het pakket van 1,3 miljard dollar militaire steun aan het Colombiaanse leger van de VS vorig jaar. Europa en Latijns-Amerika keerden zich tegen de steun, omdat het de strijd tegen de drugs in Colombia zou `militariseren'.

Volgens experts hebben de FARC voorlopig niet de organisatie, noch de capaciteit om aanslagen in de VS uit te voeren. Maar het is duidelijk dat het Colombiaanse leger de verslapte aandacht voor de war on drugs in Amerika een hernieuwde impuls probeert te geven onder de vlag van war on terrorism.