Spijkers en schrijvers

Op 25 september verscheen op de Opiniepagina van deze krant een artikel van Mai Spijkers, directeur PCM Algemene Boeken, over het vertrek van twaalf schrijvers bij Meulenhoff.

`Een uitgever moet wel zakelijk zijn', luidde de titel van dit artikel, waarin Spijkers tot vijf keer toe uiteenzet dat een uitgeverij nu eenmaal winst moet maken. Schrijvers zijn immers onpraktische dromers en die weten dat niet. Gelukkig maar dat er nog managers zijn, mensen die met beide voeten op de grond staan en die het niet te veel is het allemaal nog eens uit te leggen: `Als uitgeven je metier is ontkom je er niet aan dat je er vroeg of laat geld mee moet verdienen'. Dat treft die schrijvers als een bliksemslag bij heldere hemel; nee maar, daar hadden ze nou nooit aan gedacht! `...of je nu zelfstandig opereert of binnen een concern, op enig moment moet er geld verdiend worden.' En voor wie het niet begrepen hebben legt hij het geduldig nog een keer uit: `Met het oog op de continuïteit van het huis moet na aftrek van alle kosten en salarissen iets overblijven - winst.'

Er lopen in de zakenwereld kennelijk heel wat mensen rond die zich bij deze voorstelling van zaken voelen bruisen van geestdrift. `Het is toch te gek voor woorden dat dit allemaal nog eens uitgelegd moet worden!' fulmineert een medestander in de brievenrubriek van 27/9. `Als schrijvers en redacteuren zonodig hun hobby's willen uitleven, laten ze dan een stichting oprichten die met subsidie culturele dingen kan doen. Een commerciële boekenonderneming is ervoor om een zo hoog mogelijk rendement te halen. Als dat niet met culturele boeken gaat, dan maar met niet-culturele boeken.'

Intussen heeft een enkeling misschien opgemerkt dat Spijkers totaal niets zegt over wat Tilly Hermans bewogen kan hebben om op te stappen – daar moet toch een reden voor zijn geweest – en waarom twaalf schrijvers met haar mee zijn gegaan. Anderen hebben dat wel gedaan. Het duidelijkst was Michael Zeeman al op 6/9 in de Volkskrant: ,,Bij PCM hebben ze zich de afgelopen jaren blind zitten staren op hun beeldschermpjes en hun banksaldi. Uit een mengeling van modieus gedrag en hoogmoed heeft het concern duizelingwekkende bedragen geïnvesteerd in computerspelletjes en internetflauwekul. Dat geld blijkt, zoals ieder verstandig mens voorspelde, weggegooid.''

Om die duizelingwekkende investeringen te kunnen opbrengen waren dramatische bezuinigingen nodig op de klassieke onderdelen van het bedrijf. Nergens was geld voor, de staf was te klein en overwerkt, de citroen werd uitgeknepen als nooit tevoren. Dat was een van de voornaamste redenen waarom de toestand bij Meulenhoff onhoudbaar was geworden.

`Laat Meulenhoff een les zijn voor PCM', luidde de kop boven Zeemans artikel. Het zou de moeite waard zijn geweest om te zien wat Mai Spijkers als directeur Algemene Boeken van PCM hier nu op zou antwoorden. Mai schreef een artikel van bijna een halve pagina, en spreekt er met geen woord over. Maar het is nu tenminste wel duidelijk hoe hij over schrijvers denkt.